Quản lý thị trường: Chuẩn hóa để thích ứng bối cảnh mới

Năm 2025 là một năm có nhiều thay đổi đối với lực lượng Quản lý thị trường. Kể từ tháng 3/2025, lực lượng Quản lý thị trường đã chính thức kết thúc mô hình tổ chức Tổng cục và các Cục Quản lý thị trường địa phương chuyển thành các Chi cục Quản lý thị trường thuộc Sở Công Thương các tỉnh, thanh phố. Đây là bước điều chỉnh lớn, giúp rút ngắn khoảng cách hành chính và tăng hiệu lực giám sát tại cơ sở.

Trước sự thay đổi đó, Bộ Công Thương vẫn luôn duy trì sự chỉ đạo xuyên suốt đối với lực lượng Quản lý thị trường thông qua các cuộc họp giao ban, hội nghị tổng kết và những phiên làm việc chuyên đề mà lãnh đạo Bộ trực tiếp chủ trì.

Tại Hội nghị chuyển giao Cục Quản lý thị trường từ Bộ Công Thương về Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố ngày 17/3/2025, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đề nghị, cán bộ Quản lý thị trường trong bối cảnh mới tiếp tục nêu cao tinh thần trách nhiệm, đoàn kết, giữ vững kỷ luật, kỷ cương, không ngừng học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu công tác trong tình hình mới.

Cùng với đó, Bộ Công Thương đã ban hành các quy định, quy chế mới nhằm chuẩn hóa hoạt động của lực lượng, tạo hành lang pháp lý thống nhất để nâng cao hiệu lực thực thi. Một trong những bước đi quan trọng là việc Bộ Công Thương ban hành Văn bản số 48/VBHN-BCT ngày 13/10/2025, hợp nhất toàn bộ các nghị định quy định chi tiết thi hành Pháp lệnh Quản lý thị trường. Văn bản này không chỉ rà soát, hệ thống hóa các quy định hiện hành mà còn tạo nền tảng pháp lý thống nhất để lực lượng Quản lý thị trường vận hành hiệu quả, đồng bộ và chuyên nghiệp hơn trong giai đoạn mới.

Nhờ sự chỉ đạo sát sao và quyết liệt của lãnh đạo Bộ, lực lượng Quản lý thị trường tiếp tục tạo được sự đột phá, chuyển biến mạnh mẽ trong công tác chỉ đạo, điều hành đấu tranh chống buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại trên thị trường. Qua đó, xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh của đất nước.

Trong năm, lực lượng Quản lý thị trường đã duy trì cường độ kiểm tra cao, xử lý nhiều vụ việc lớn và ghi nhận những con số phản ánh rõ hiệu quả thực thi nhiệm vụ. Theo số liệu thống kê của Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường đã thanh tra, kiểm tra 19.892 vụ, phát hiện và xử lý 17.108 vụ vi phạm, đồng thời chuyển cơ quan điều tra 123 vụ có dấu hiệu tội phạm. Tổng số thu nộp ngân sách nhà nước đạt trên 278 tỷ đồng. Trị giá hàng hóa vi phạm được xác định là 220 tỷ đồng, trong đó trị giá hàng hóa tịch thu khoảng hơn 80 tỷ đồng và trị giá hàng hóa buộc tiêu hủy 134 tỷ đồng.

Đáng chú ý, hành vi vi phạm về hàng giả và hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lực lượng Quản lý thị trường đã xử lý 3.307 vụ. Tổng số tiền phạt hành chính và tiền thu từ xử lý hàng hóa vi phạm đạt hơn 46,8 tỷ đồng, với trị giá hàng hóa vi phạm trên 50 tỷ đồng.

Tại các đô thị lớn với mật độ dân cư cao và lưu lượng hàng hóa lưu thông sôi động, công tác kiểm tra và kiểm soát thị trường trong năm qua luôn được triển khai mạnh mẽ. Tại Hà Nội, 11 tháng năm 2025, chi cục đã kiểm tra, xử lý 4.762 vụ việc; tổng số thu nộp ngân sách đạt 97,8 tỷ đồng, tương đương 135,85% chỉ tiêu năm 2025.

Không chỉ tại các trung tâm kinh tế lớn, ở những địa bàn miền núi sau sáp nhập, công tác kiểm tra và kiểm soát thị trường cũng được duy trì liên tục, với yêu cầu cao hơn về sự chủ động, bám sát địa bàn và phản ứng kịp thời trước những biến động đặc thù của khu vực

Đơn cử như tại tỉnh Tuyên Quang, 11 tháng năm 2025, lực lượng Quản lý thị trường đã thực hiện 618 lượt kiểm tra, phát hiện và xử lý 479 vụ vi phạm hành chính, gồm 475 vụ thuộc thẩm quyền chi cục và 4 vụ do UBND xử lý. Số tiền thu nộp ngân sách đạt 3,22 tỷ đồng, trong đó tiền xử phạt vi phạm hành chính chiếm 3,07 tỷ đồng. Trị giá tang vật vi phạm hành chính áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả buộc tiêu hủy lên tới 2,2 tỷ đồng.

Ông Lê Mạnh Thao, quyền Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường Tuyên Quang cho biết, sau khi lực lượng chuyển về Sở Công Thương và sáp nhập tỉnh, toàn đơn vị vẫn duy trì được sự ổn định, bám sát địa bàn, không để xảy ra khoảng trống hay gián đoạn trong công tác kiểm tra, kiểm soát thị trường. Với việc tiếp tục quản lý cả các địa bàn xa vốn thuộc Hà Giang trước đây, Chi cục duy trì chế độ giao ban hằng tuần bằng cả hình thức trực tuyến và trực tiếp, bảo đảm thông tin báo cáo được truyền đạt thông suốt, nắm bắt kịp thời mọi biến động để chỉ đạo, xử lý ngay từ cơ sở. Nhờ đó, tình hình thị trường trên địa bàn luôn được kiểm soát chặt chẽ, trật tự thương mại duy trì ổn định và không phát sinh những điểm nóng phức tạp.

Tuy nhiên, đằng sau những con số đáng ghi nhận ấy, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng vẫn diễn biến phức tạp, ngày càng tinh vi hơn. Đặc biệt những tháng cuối năm 2025 và đầu 2026, khi nhu cầu tiêu dùng tăng cao, hoạt động vận chuyển và lưu thông hàng hóa sôi động, nguy cơ phát sinh buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và vi phạm quyền sở hữu trí tuệ càng lớn. Điều này đòi hỏi lực lượng Quản lý thị trường phải tiếp tục nâng cao năng lực giám sát, tăng cường kiểm tra các tuyến, địa bàn trọng điểm và phối hợp đồng bộ với các lực lượng chức năng.

Trước thực tế đó, ngày 5/12/2025, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương đã ký Văn bản số 9693/KH-BCĐ389, ban hành Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Trong kế hoạch, Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước được giao nhiệm vụ chủ trì theo dõi, đánh giá diễn biến cung cầu hàng hóa trên thị trường nội địa, đặc biệt với các mặt hàng thiết yếu phục vụ nhu cầu tiêu dùng cuối năm; tham mưu giải pháp điều tiết, bình ổn thị trường, không để xảy ra thiếu hàng, sốt giá, đầu cơ, găm hàng.

Đồng thời, Cục phối hợp với Sở Công Thương các tỉnh, thành phố chỉ đạo lực lượng Quản lý thị trường tăng cường kiểm tra, kiểm soát hàng hóa vận chuyển từ tuyến biên giới đường bộ, cảng biển và đường hàng không vào nội địa, tập trung vào nguồn gốc, xuất xứ, chất lượng và việc niêm yết giá, bán hàng theo giá niêm yết. Đây chính là tiền đề để lực lượng giữ ổn định thị trường, bảo đảm cân đối cung - cầu và bình ổn giá trong dịp Tết Dương lịch và tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.