Chống buôn lậu, gian lận thương mại - Không có vùng cấm, không có ngoại lệ

Kết quả trong đấu tranh thể hiện nỗ lực, quyết liệt của lực lượng chức năng nhưng cũng phản ánh sự gia tăng, phức tạp và cuộc chiến với buôn lậu, gian lận thương mại ngày càng cam go.

Qua triển khai công tác kiểm tra, kiểm soát, theo đánh giá của lực lượng chức năng, tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở trí tuệ trong năm vừa qua diễn biến phức tạp. Năm 2025 cũng là năm triển khai cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, sáp nhập tỉnh và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, theo đó, lực lượng chức năng cũng phải sắp xếp, cơ cấu lại tổ chức bộ máy phù hợp. Trong điều kiện này, công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả được triển khai thường xuyên, hiệu quả…

Thông tin tại cuộc họp tổng kết công tác quản lý thị trường (QLTT) do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) tổ chức cho thấy, năm 2025, lực lượng QLTT đã xử lý hơn 23.000 vụ vi phạm, tập trung vào hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc và vi phạm trên môi trường thương mại điện tử. Cụ thể, toàn lực lượng QLTT đã kiểm tra 27.540 vụ, phát hiện, xử lý 23.402 vụ vi phạm; thu nộp ngân sách nhà nước gần 372 tỷ đồng. Tổng trị giá hàng hóa vi phạm gần 290 tỷ đồng.

Qua kiểm tra cho thấy, các hành vi vi phạm chủ yếu tập trung vào: kinh doanh hàng hóa không rõ nguồn gốc, xuất xứ; hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; vi phạm quy định về giá, điều kiện kinh doanh và an toàn thực phẩm. Các mặt hàng vi phạm gồm: thực phẩm đông lạnh, bánh kẹo, rượu bia, thuốc lá, mỹ phẩm, quần áo, giày dép, vật tư nông nghiệp, hàng điện tử và phụ kiện…

Đáng chú ý, vi phạm trong môi trường thương mại điện tử tiếp tục gia tăng, diễn biến phức tạp. Hoạt động livestream bán hàng trên mạng xã hội bị lợi dụng để tiêu thụ thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, không bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm, với thủ đoạn quảng cáo thổi phồng, gắn mác “hàng xách tay”, “đặc sản vùng miền”, “nhà làm”, “sạch 100%” hoặc sử dụng KOL/KOC để tạo lòng tin…

Tình trạng buôn lậu vẫn diễn biến phức tạp trên các tuyến, đặc biệt là khu vực biên giới. Theo lực lượng hải quan, nổi cộm là hiện tượng vận chuyển trái phép vàng, tiền tệ, điện thoại di động các nhãn hiệu qua biên giới và việc vận chuyển quá cảnh hàng hóa giả mạo nhãn hiệu từ Trung Quốc qua Việt Nam sang Lào, Campuchia; tập trung tại các tuyến đường bộ các tỉnh biên giới phía Bắc (chủ yếu ở cửa khẩu Hữu Nghị), phía Nam giáp Campuchia và tuyến đường hàng không qua cửa khẩu sân bay quốc tế Nội Bài, Tân Sơn Nhất.

Trên tuyến đường biển, hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại cũng có những diễn biến “nóng”, số vụ vi phạm chiếm tỷ trọng cao trong tổng số vi phạm (11 tháng năm 2025 với 1.314 vụ, trên tổng số 2.176 vụ bị hải quan xử lý). Nổi lên hiện tượng vi phạm về điều kiện, tiêu chuẩn, quy chuẩn nhập khẩu, vi phạm quy định về nhãn mác hàng hóa…

Để đấu tranh hiệu quả với buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, cơ quan Trung ương và các bộ, ngành đã chỉ đạo cụ thể, xây dựng các kế hoạch ngắn và dài hạn, đưa ra nhiều giải pháp đồng bộ…

Theo đó, Ban Chỉ đạo 389 Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả dịp trước, trong và sau tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026. Đợt cao điểm nhằm tăng cường phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và các hành vi vi phạm khác trong hoạt động thương mại. Đồng thời, kiên quyết triệt phá các đường dây, ổ nhóm, điểm nóng, không để hình thành các điểm vi phạm phức tạp, kéo dài…

Kế hoạch cũng yêu cầu việc triển khai phải nghiêm túc, quyết liệt, đồng bộ các giải pháp đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả từ Trung ương đến địa phương. Trong đó, ứng dụng chuyển đổi số trong các hoạt động thực thi và có những giải pháp đột phá trong tổ chức thực hiện, giao nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng cho từng đơn vị…

Chính phủ cũng đã ban hành Nghị quyết số 397/NQ-CP ngày 5/12/2025 về Kế hoạch hành động của Chính phủ nhằm đấu tranh, ngăn chặn và đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030. Kế hoạch cũng đã đưa ra nhiều nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Trước hết, đẩy mạnh công tác hoàn thiện thể chế; hoàn thiện tổ chức, bộ máy đủ mạnh, phân định cụ thể chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các bộ, ngành, chính quyền địa phương 2 cấp. Huy động sức mạnh cả hệ thống chính trị, của Nhân dân, doanh nghiệp tham gia công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm cao trong quá trình thực thi công vụ đảm bảo đủ năng lực, liêm chính, không bị chi phối, thao túng. Đồng thời, xử lý nghiêm minh các trường hợp cán bộ bao che, tiếp tay sai phạm...

Nghị quyết cũng nêu rõ các giải pháp: tăng cường kiểm tra, kiểm soát; phối hợp giữa các lực lượng; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ; công tác tuyên truyền; hợp tác quốc tế trong đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại…

Nghị quyết số 397/NQ-CP ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ về đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đến năm 2030 đặt mục tiêu 100% đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm cao trong quá trình thực thi công vụ đảm bảo đủ năng lực, liêm chính, không bị chi phối, thao túng; đồng thời, xử lý nghiêm minh các trường hợp cán bộ bao che, tiếp tay sai phạm với tinh thần “không nhân nhượng, không có vùng cấm và không có ngoại lệ”.