9 giải pháp tăng cường hiệu quả hoạt động quản lý thị trường thời gian tới (Y)

​Chiều ngày 27/8/2024, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên, Phó Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia) chủ trì buổi làm việc với 63 UBND tỉnh, thành phố và Tổng cục Quản lý thị trường để đánh giá tình hình, kết quả công tác quản lý thị trường 8 tháng năm 2024 và triển khai nhiệm vụ thời gian tới.

Phát biểu mở đầu buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết, 8 tháng đầu năm nay kinh tế nước ta tiếp tục đạt được những bước tăng trưởng mới, bất chấp những tác động tiêu cực từ tình hình chính trị, kinh tế của khu vực và thế giới. Đóng góp vào thành tựu chung của kinh tế cả nước, ngành công thương đạt được kết quả rất nổi bật trên cả ba lĩnh vực chủ yếu: Sản xuất công nghiệp tăng trưởng đạt trên 9%; hoạt động xuất nhập khẩu đạt được kết quả kỷ lục trên 440 tỷ USD và tăng tới 15,7% so với cùng kỳ năm trước, đặc biệt thị trường trong nước tiếp tục ổn định và có bước phát triển rất nhanh, gần 10% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng, bên cạnh những thành tựu nổi bật đạt được trên ba lĩnh vực chủ yếu thì chúng ta cũng gặp phải ba sức ép rất lớn. Thứ nhất là bảo đảm cung ứng năng lượng nói chung, đặc biệt là cung ứng điện. Sức ép thứ hai là làm sao để duy trì các chuỗi cung ứng, đặc biệt thông qua các hoạt động xuất nhập khẩu bảo đảm đủ nguyên liệu cho sản xuất, tổ chức sản xuất và lưu thông tốt, xuất khẩu tốt và tiêu thụ trong nước tốt thì mới giải quyết được các vấn đề. Sức ép thứ ba là tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại cũng vì thế mà có những biểu hiện gia tăng.

"Như vậy trách nhiệm của lực lượng quản lý thị trường vô cùng lớn trong việc đấu tranh với những hiện tượng buôn lậu và gian lận thương mại, kể cả trong môi trường thương mại truyền thống và thương mại điện tử. Đặc biệt là thương mại điện tử với tốc độ phát triển bình quân tăng khoảng 25%, tháng sau cao hơn tháng trước và quy mô thương mại điện tử của chúng ta năm 2024 dự báo sẽ khoảng 21 - 23 tỷ USD. Đó là doanh số rất lớn, vì thế việc đấu tranh đối với những hiện tượng gian lận thương mại trên môi trường điện tử rất quan trọng và cũng là một thách thức lớn", Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.

Tình trạng buôn lậu, gian lận thương mại ngày càng phức tạp, tinh vi

Báo cáo của Tổng cục Quản lý thị trường tại buổi làm việc cho biết, với sự quan tâm chỉ đạo sát sao, thường xuyên của lãnh đạo Bộ Công Thương, sự chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương, lực lượng Quản lý thị trường đã thực hiện nhiều nhiệm vụ, giải pháp để ngăn chặn tình trạng vận chuyển, buôn bán hàng nhập lậu, hàng giả, hàng gian lận thương mại kém chất lượng, không đạt tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm. Cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố đã phối hợp kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, chú trọng kiểm tra đối với mặt hàng vàng, xăng dầu, thuốc lá, thuốc lá điện tử đồng thời thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật đối với các cơ sở kinh doanh, góp phần nâng cao ý đành chấp hành pháp luật, hạn chế sai phạm, bình ổn thị trường, bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Theo đó, 8 tháng đầu năm 2024, toàn lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra trên 50.000 vụ, phát hiện, xử lý trên 35.500 vụ vi phạm với tổng số tiền xử lý là 674 tỉ đồng (tăng 23% so với cùng kỳ năm 2023); trong đó, xử phạt vi phạm hành chính 342 tỷ đồng (tăng 20%), trị giá hàng hóa tịch thu gần 148 tỷ đồng (tăng 6%), trị giá hàng hóa tiêu hủy và buộc tiêu hủy trên 184 tỷ đồng (tăng 86%). Đã thu nộp ngân sách nhà nước 395 tỷ đồng (tăng 11%). Cũng trong 8 tháng đầu năm lực lượng Quản lý thị trường đã chuyển Cơ quan điều tra 118 vụ có dấu hiệu hình sự.

Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý thị trường Trần Hữu Linh cho biết thêm, thời gian qua thị trường trong nước phát triển sôi động. Tuy nhiên tình trạng gian lận thương mại ngày càng phức tạp, tinh vi, biểu hiện ở việc hàng lậu, hàng không rõ xuất xứ gia tăng, quy mô vi phạm tăng, nhiều trường hợp hàng nhập lậu gian lận thương mại quy mô công ty đặt ra yêu cầu cần ngăn chặn ngay tại cửa khẩu ở các địa phương. Nhiều mặt hàng vi phạm mới đang nổi lên như: thuốc lá thế hệ mới, thuốc lá điện tử, thuốc lá nóng, khí N2O bóng cười, mặt hàng vàng… Hàng gian lận trên thương mại điện tử tiếp tục phức tạp, tỷ lệ cao; vi phạm về hàng giả vẫn nhức nhối…

Tại buổi làm việc, đại diện Lãnh đạo các tỉnh, thành phố, Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia, Lãnh đạo một số đơn vị thuộc Bộ Công Thương và Lãnh đạo Cục Quản lý thị trường các tỉnh, thành phố đã tham luận, thông tin về tình hình kiểm tra, giám sát, quản lý thị trường tại các địa bàn thời gian qua.

Bên cạnh đánh giá cao, quyết tâm, nỗ lực của lực lượng quản lý thị trường trên mặt trận kiểm tra, kiểm soát thị trường, các ý kiến đều tập trung nêu bật những khó khăn, vướng mắc trong cuộc chiến chống hàng lậu, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; khó khăn và thách thức trong kiểm tra, giám sát kinh doanh online...

Đồng thời những ý kiến cũng đề xuất, kiến nghị các giải pháp cụ thể tập trung vào các nhóm vấn đề: Tăng cường hiệu quả hoạt động kiểm tra, giám sát, quản lý thị trường; sự phối hợp giữa lực lượng quản lý thị trường và các cơ quan hữu quan, các địa phương trong công tác này; bổ sung nhân lực có trình độ công nghệ cao để đáp ứng yêu cầu công việc trong tình hình mới; tăng cường đào tạo, đào tạo lại và bồi dưỡng trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ công chức trong lực lượng; tập huấn về xử lý vi phạm trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu và một số mặt hàng đặc thù khác; quan tâm hơn trong đầu tư phương tiện, thiết bị, điều kiện làm việc của lực lượng…

5 kết quả nổi bật trong công tác quản lý thị trường thời gian qua

Sau khi lắng nghe các ý kiến tham luận, kiến nghị của các đại biểu, kết luận buổi làm việc, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên thống nhất đánh giá trong 8 tháng qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo đồng bộ, quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia của Ban cán sự lãnh đạo Bộ Công Thương và cấp ủy, chính quyền các địa phương, lực lượng quản lý thị trường đã có nhiều nỗ lực triển khai thực hiện nhiệm vụ và đạt được những kết quả.

Thứ nhất, Quản lý thị trường đã chú trọng triển khai, quán triệt và tổ chức thực hiện khá nghiêm túc các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước theo chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ và Bộ Công Thương, nhất là những chủ trương, chính sách và các chỉ đạo có liên quan đến hoạt động của ngành; tích cực chủ động tham mưu cho cấp có thẩm quyền ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, tạo cơ sở pháp lý quan trọng trong hoạt động của lực lượng như các đề án, công điện, chỉ thị và các văn bản chỉ đạo của Chính phủ về tăng cường công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại dịp Tết Giáp Thìn 2024; kiểm tra, giám sát thị trường, xử lý vi phạm trong kinh doanh xăng dầu rồi kinh doanh mặt sở vàng, đấu tranh chống hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc trên môi trường thương mại điện tử, thực hiện nghiêm quy định về hóa đơn điện tử đối với hoạt động kinh doanh bán lẻ xăng dầu… Qua đó góp phần bảo vệ và thúc đẩy sản xuất, lưu thông hàng hóa trong nước.

Thứ hai, đã triển khai khá tốt nhiều đợt cao điểm kiểm tra, kiểm soát thị trường, thanh tra chuyên ngành, đấu tranh với hành vi buôn lậu, gian lận thương mại, chống hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc, xuất xứ, góp phần làm lành mạnh hóa thị trường trong nước, thể hiện rất rõ trong việc phát hiện, xử lý nhiều vụ việc sai phạm lớn với tổng số tiền xử lý tăng tới 23% so với cùng kỳ năm trước. Đặc biệt trong một số lĩnh vực nổi cộm có tư vấn phức tạp trong thời gian qua cũng đã được quan tâm chỉ đạo xử lý như lĩnh vực thương mại điện tử, số vụ xử lý tăng 2,4 lần và số tiền xử phạt tăng gấp ba lần so với cùng kỳ. Lĩnh vực kinh doanh mặt hàng vàng thì lực lượng cũng đã ra quân kiểm tra trên 550 vụ và xử phạt hành chính trên 15 tỉ đồng, góp phần khá hiệu quả trong công tác đấu tranh chống gian lận trên lĩnh vực này.

Thứ ba, công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền cùng cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo lực lượng quản lý thị trường và sự phối hợp giữa các lực lượng chức năng trên địa bàn như Sở Công Thương, Công an, Quân sự, Biên phòng, Hải quan và Cục thuế ở các địa phương trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả đã có sự chuyển biến rất tích cực. Nhiều vấn đề và vụ việc phức tạp đã được xử lý khá tốt, từ đó củng cố được niềm tin của cấp ủy, chính quyền và nhân dân địa phương đối với lực lượng quản lý thị trường và cũng góp phần lành mạnh hóa thị trường, tạo môi trường bình đẳng trong sản xuất kinh doanh.

Thứ tư, kỷ cương hành chính nề nếp công tác từ Tổng cục cho đến các đơn vị cơ sở được chấn chỉnh và có chuyển biến khá tích cực. Công tác cán bộ trong toàn lực lượng được kiện toàn đồng bộ, đặc biệt là Tổng cục đã thực hiện khá tốt chủ trương bổ nhiệm người đứng đầu các đơn vị không phải là người địa phương và thực hiện khá tốt việc luân chuyển, điều động và bố trí cán bộ thay đổi địa bàn để ngăn ngừa phòng, chống tham nhũng, tiêu cực.

Thứ năm, đã quan tâm làm tốt hơn công tác thông tin truyền thông, giáo dục pháp luật và thông qua truyền thông xã hội nhận được sự ủng hộ, chia sẻ từ phía người dân trong hoạt động rất khó khăn và phức tạp của ngành.

Để thực hiện tốt mục tiêu trên và kịp thời khắc phục những hạn chế, yếu kém thời gian vừa qua, tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác và thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ được giao, Bộ trưởng - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đề nghị Lãnh đạo Tổng cục Quản lý thị trường cho đến các đơn vị cơ sở và đặc biệt đề nghị cấp ủy, chính quyền các địa phương các tỉnh, thành phố cùng với ngành Công Thương quan tâm thực hiện tốt một số nhiệm vụ.

Thứ nhất, tiếp tục chỉ đạo, tổ chức tốt việc nghiên cứu, quán triệt sâu sắc các chủ trương, đường lối, chính sách, pháp luật của Đảng, Nhà nước, sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 và Ban Cán sự lãnh đạo Bộ Công Thương thông qua các Nghị định, Thông tư, các Chỉ thị công điện cùng với khuyến nghị của các Bộ, ngành có liên quan và chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền các địa phương để thực hiện đúng, đầy đủ chức năng, nhiệm vụ của lực lượng quản lý thị trường, tạo môi trường lành mạnh cho hoạt động sản xuất kinh doanh. Đồng thời, qua thực tiễn quản lý thực thi công vụ, Tổng cục và các đơn vị thuộc Tổng cục cần chủ động và tích cực hơn trong việc tham mưu cho Chính phủ, các Bộ, ngành để ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung các quy định, các cơ chế, chính sách bảo đảm đồng bộ, khả thi, nhất là Nghị định về chức năng, nhiệm vụ của cơ cấu tổ chức của Tổng cục Quản lý thị trường và các Cục, các đơn vị cơ sở sau 5 năm hoạt động theo mô hình mới; Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 98, Nghị định 17 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong một số lĩnh vực do Tổng cục Quản lý thị trường chủ trì tham mưu nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong hoạt động của toàn lực lượng.

Thứ hai, tập trung đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả theo tuyến, theo địa bàn, nhất là dịp cao điểm cuối năm và Tết Nguyên đán 2025.

Cụ thể, các Cục Quản lý thị trường tại tuyến biên giới phía Bắc cần tập trung xử lý các mặt hàng pháo nổ, thuốc lá, rượu, bia, nước giải khát, hàng thời trang, thực phẩm, mỹ phẩm, thức ăn gia súc, gia cầm... Các Cục quản lý thị trường tuyến biên giới miền Trung và Tây Nguyên cần tập trung xử lý các mặt hàng như đường cát, nước giải khát, hàng điện tử, điện lạnh đã qua sử dụng. Các Cục Quản lý thị trường tại tuyến biên giới Tây Nam tập trung xử lý các mặt hàng vàng, thuốc lá điếu, đường cát, xăng dầu, hàng điện tử, điện lạnh đã qua sử dụng, quần áo đã qua sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật… Các Cục Quản lý thị trường các tỉnh nội địa tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát hàng hóa tại các trung tâm thương mại, chợ đầu mối, chợ chuyên doanh, chợ dân sinh, các tuyến phố buôn bán sầm uất, các cơ sở sản xuất; chú trọng kiểm tra việc niêm yết giá bán hàng theo giá niêm yết, chống đầu cơ, găm hàng, tăng giá bất hợp pháp, nhất là những mặt hàng thiết yếu phục vụ đời sống nhân dân.

Tăng cường phối hợp với các lực lượng trong đấu tranh buôn lậu, chống buôn lậu, gian lận thương mại trong thương mại điện tử, đặc biệt là thực hiện nghiêm Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về giám sát chuyên đề thương mại điện tử và các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, của Bộ trưởng trong lĩnh vực này.

Nhiệm vụ trọng tâm thứ ba, tập trung chấn chỉnh kỷ luật, kỷ cương trong chỉ đạo, điều hành, ý thức chấp hành trong toàn lực lượng. Xây dựng, hoàn thiện quy trình xử lý vụ việc, nhất là cơ chế giám sát người thực thi cùng.

"Đặc thù của lực lượng chúng ta là hoạt động đơn tuyến, hoạt động độc lập cho nên cơ chế quản lý, giám sát, quy trình xử lý vấn đề vụ việc phải được xây dựng và được công khai. Lãnh đạo Tổng cục cần hết sức quan tâm xây dựng một quy trình xử lý vấn đề vụ việc, xây dựng một cơ chế giám sát để lãnh đạo của Cục, lãnh đạo của Đội có thể giám sát được cán bộ của mình khi thực thi nhiệm vụ ở cơ sở, ở địa bàn", Bộ trưởng lưu ý.

Tăng cường công trách thanh, kiểm tra nội bộ, kiên quyết xử lý kịp thời và nghiêm minh, đúng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với các tổ chức, cá nhân sai phạm, nhất là cái hiện tượng hay là hành vi bảo kê tham nhũng, tiêu cực, đặc biệt đối với các trường hợp để xảy ra vi phạm nhiều lần, mức độ sai phạm nghiêm trọng, Tổng cục cần có quy định rõ trách nhiệm và xử lý nghiêm tập thể lãnh đạo, nhất là người đứng đầu nếu để xảy ra những vi phạm nêu trên và chú ý phải áp dụng khung hình phạt ở mức cao, thậm chí là cao nhất để có sức răn đe.

Thứ tư, chú trọng làm tốt công tác tham mưu cho cấp ủy, chính quyền cung cấp trong lãnh đạo, chỉ đạo, tạo điều kiện thuận lợi cho lực lượng quản lý thị trường hoạt động hiệu quả. Đồng thời khẩn trương xây dựng, rà soát và hoàn thiện các quy chế phối hợp, chương trình công tác với Văn phòng Ban Chỉ đạo 389 và các lực lượng chức năng ở địa phương nhằm nâng cao hiệu quả đấu tranh với các hoạt động sản xuất kinh doanh bất hợp pháp, góp phần lành mạnh hóa thị trường.

Thứ năm, từng cấp, từng đơn vị cần chủ động rà soát, xử lý các vấn đề, vụ việc phức tạp, vụ việc bức xúc, nổi cộm trong đơn vị để xử lý kịp thời, dứt điểm theo nguyên tắc Điều lệ Đảng và pháp luật của Nhà nước và phù hợp với thực tiễn tình hình của đơn vị.

Chăm lo tốt hơn công tác cán bộ, nhất là khâu giáo dục, rèn luyện, quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, đề bạt, luân chuyển và điều động cán bộ, địa bàn bảo đảm hoạt động khách quan, công thực và hạn chế tiêu cực. Chú ý làm tốt công tác khen thưởng và kỷ luật thực hiện chính sách đối với cán bộ và tiếp tục thực hiện chủ trương lãnh đạo, người đứng đầu của các đơn vị cấp không phải là người địa phương và tiếp tục luân chuyển địa bàn luân chuyển, lĩnh vực được phân công phụ trách để bảo đảm hoạt động khách quan, công tâm và thực hiện đúng định tưởng chỉ đạo của Bộ.

Thứ sáu, tiếp tục đẩy mạnh công tác thông tin truyền thông trên tất cả các cơ nhằm tạo sự thống nhất trong nhận thức, sự đồng thuận trong hành động và sự chia sẻ, ủng hộ của xã hội đối với hoạt động của ngành, đồng thời tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số cho mọi hoạt động để tạo sự chuyển biến mạnh mẽ hơn cho công tác của toàn lực lượng.

Thứ bảy, đẩy mạnh việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động nghiệp vụ. Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý thị trường nói chung, công tác đấu tranh với buôn lậu, gian lận thương mại. Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và có cơ chế chia sẻ thông tin, ví dụ quản lý thị trường với thương mại điện tử, kinh tế số; quản lý thị trường với hải quan, cơ quan thuế, ngân hàng...

Thứ tám, tập trung đào tạo, đào tạo lại đối với cán bộ về mặt nghiệp vụ, nhất là trình độ sử dụng công nghệ thông tin và khả năng đấu tranh với những tiêu cực, vi phạm trên thương mại điện tử thông qua việc xây dựng bộ giáo trình, sử dụng chuyên gia hoặc tuyển dụng mới cán bộ vừa để bù đắp cho lực lượng thiếu hụt vừa đáp ứng yêu cầu mới trong công tác đấu tranh với hiện tượng buôn lậu, gian lận thương mại trên môi trường thương mại điện tử.

Thứ chín, tiếp tục nâng cao vai trò lãnh đạo, chỉ đạo cấp ủy, tổ chức Đảng và đề cao tính tiền phong gương mẫu của tập thể lãnh đạo người đứng đầu.

"Ở đâu để xảy ra các vấn đề, vụ việc phức tạp thì ở đó cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo và người đứng đầu phải chịu trách nhiệm, nhất là những nơi xảy ra vi phạm nhiều lần thì phải kiên quyết", Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.

Đối với các nhóm ý kiến đề xuất, kiến nghị của đại diện các cơ quan, địa phương tại buổi làm việc, đối với những vấn đề thuộc thẩm quyền của Bộ Công Thương, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên giao Tổng cục Quản lý thị trường và các đơn vị liên quan thuộc Bộ tiếp thu và tổ chức, phối hợp triển khai theo chức năng, nhiệm vụ được giao. Đối với những vấn đề vượt thẩm quyền, Bộ sẽ kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành liên quan cùng tháo gỡ.

nguồn: Tạp chí Công Thương