Việt Nam - Pháp: Tăng cường hợp tác trong lĩnh vực khoáng sản

Việt Nam - Pháp tiếp tục tăng cường hợp tác trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược, cũng như đổi mới sáng tạo và công nghệ nhằm thúc đẩy quan hệ song phương.

Kinh nghiệm từ Pháp và định hướng cho Việt Nam

Trong khuôn khổ Triển lãm quốc tế Mining & Construction Vietnam 2026 về công nghệ khai thác tài nguyên và phục hồi khoáng sản, diễn ra từ ngày 21 - 23/4/2026, tại Hà Nội, Đại sứ quán Pháp đã phối hợp cùng Cục Nghiên cứu Địa chất và Khoáng sản Pháp (BRGM) và Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam tổ chức hội thảo chuyên đề “Môi trường trong vòng đời khai thác mỏ”.

Hội thảo tập trung phân tích toàn diện các yếu tố môi trường và rủi ro trong suốt vòng đời khai thác khoáng sản, từ giai đoạn thăm dò, khai thác đến đóng cửa mỏ và phục hồi môi trường. Đây được xem là cách tiếp cận xuyên suốt, nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực và hướng tới mô hình khai khoáng bền vững, phù hợp với xu thế kinh tế tuần hoàn.

Chia sẻ tại hội thảo, ông Gaël Bellenfant, chuyên gia của BRGM cho biết, chương trình hợp tác khai khoáng giữa Pháp và Việt Nam đang được triển khai trên nhiều phương diện, bao gồm hoàn thiện quy định khai thác, nâng cao năng lực quản lý công nghiệp mỏ và đặc biệt là giảm thiểu tác động môi trường trong bối cảnh kinh tế tuần hoàn.

Đặc biệt, chia sẻ về kinh nghiệp của Pháp trong lĩnh vực này, theo ông Gaël Bellenfant, điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Pháp là không chỉ tập trung vào giai đoạn khai thác mà còn quản lý môi trường xuyên suốt vòng đời của mỏ. Thực tế cho thấy, nhiều rủi ro môi trường nghiêm trọng lại phát sinh sau khi đóng cửa mỏ, liên quan đến nước thải, đuôi quặng và quy hoạch dân cư xung quanh khu vực khai thác.

“Phương pháp của chúng tôi nhấn mạnh vào việc phòng ngừa rủi ro ngay từ ban đầu, thay vì xử lý khi sự cố đã xảy ra. Đây được xem là điểm khác biệt quan trọng, giúp giảm thiểu chi phí khắc phục hậu quả và hạn chế những tác động lâu dài đến môi trường và xã hội", ông Gaël Bellenfant cho hay.

Từ kinh nghiệm thực tiễn tại Pháp, chuyên gia này cũng lưu ý về việc cần tích hợp quản lý môi trường ngay từ giai đoạn thăm dò và lập kế hoạch khai thác. Đồng thời, quy hoạch sử dụng đất và phát triển đô thị cần được đồng bộ với bản đồ khai thác mỏ, nhằm tránh tình trạng xây dựng khu dân cư tại các khu vực có nguy cơ ô nhiễm hoặc sụt lún do ảnh hưởng của các mỏ cũ.

Theo đó, tại Pháp đã từng xảy ra trường hợp các khu dân cư được xây dựng gần khu vực khai thác mỏ cũ, dẫn đến chi phí rất lớn để đảm bảo an toàn và xử lý các vấn đề môi trường phát sinh. Đây là bài học quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển ngành khai khoáng như Việt Nam.

Ông Gaël Bellenfant cũng chỉ ra hai thách thức môi trường lớn mà ngành khai khoáng Việt Nam đang đối mặt, gồm quản lý nước thải mỏ và xử lý chất thải khai thác. Để giải quyết vấn đề này, BRGM đã chia sẻ các công nghệ tiên tiến, trong đó có quy trình tách nước khỏi chất thải mỏ nhằm tăng độ khô của bùn, giúp giảm nguy cơ ô nhiễm và thuận lợi cho việc lưu trữ lâu dài. 

Hợp tác bền vững trong khai khoáng

Đại sứ Pháp tại Việt Nam Olivier Brochet nhấn mạnh, việc tăng cường hợp tác giữa Pháp và Việt Nam trong lĩnh vực khoáng sản chiến lược cũng như đổi mới sáng tạo và công nghệ mới là một phần quan trọng trong khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước, được thiết lập vào ngày 7/10/2024. Cam kết này được cụ thể hóa thông qua chương trình hỗ trợ kỹ thuật do BRGM triển khai, nhằm nâng cao năng lực cho phía Việt Nam trong các lĩnh vực như xây dựng quy định khai thác mỏ, quản lý công nghiệp mỏ và giảm thiểu tác động môi trường.

Theo Đại sứ Olivier Brochet, Pháp là quốc gia có lịch sử lâu đời trong khai thác khoáng sản sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm chuyên môn với Việt Nam, đặc biệt trong quản lý tài nguyên địa chất và khoáng sản. Thông qua các hội thảo chuyên đề, BRGM đã giới thiệu nhiều giải pháp công nghệ, trong đó có các phương pháp quản lý và xử lý dữ liệu tiên tiến, góp phần thúc đẩy khả năng tự chủ trong quản lý tài nguyên của Việt Nam, đồng thời đảm bảo yêu cầu bảo vệ môi trường.

Ông Pierrel Hugo, Phó Giám đốc Cơ quan Phát triển Pháp (AFD) cũng nhìn nhận, hợp tác Pháp - Việt Nam trong lĩnh vực khai khoáng là một phần trong quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước. AFD đã có mặt tại Việt Nam từ năm 1994 và tài trợ cho nhiều dự án trong các lĩnh vực như phát triển hạ tầng, thích ứng biến đổi khí hậu, quản lý nguồn nước, chuyển đổi năng lượng và giao thông bền vững. Trong lĩnh vực khai khoáng, tổ chức này ưu tiên hỗ trợ kỹ thuật, chia sẻ kinh nghiệm và thúc đẩy áp dụng các tiêu chuẩn quản lý môi trường theo chuẩn châu Âu.

Theo ông Pierrel Hugo, Việt Nam có tiềm năng đáng kể về khoáng sản chiến lược. Nếu được khai thác hiệu quả và bền vững, lĩnh vực này có thể đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế cũng như quá trình chuyển đổi năng lượng. Tuy nhiên, để đạt được điều đó, việc tích hợp các tiêu chuẩn môi trường ngay từ giai đoạn đầu là yếu tố then chốt nhằm giảm thiểu chi phí xử lý hậu quả trong tương lai.

AFD hiện đang xem xét khả năng hợp tác kỹ thuật với các đơn vị khai khoáng lớn của Việt Nam, trong đó có Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (Vinacomin), đặc biệt trong các dự án nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm phát thải carbon.