Tiếp tục phát triển khu công nghiệp theo mô hình cụm liên kết ngành công nghiệp xuất khẩu

​Tính đến nay, Đồng Nai có 32 KCN đi vào hoạt động, thu hút 44 quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư với tổng số 2.108 dự án; trong đó, 1.456 dự án vốn đầu  tư nước ngoài với tổng vốn đầu tư 29.589,97 triệu USD, vốn thực hiện 22.714,81 triệu USD, đạt 77% so với tổng vốn đăng ký; và 652 dự án trong nước với tổng vốn đầu tư 79.329,50 tỷ đồng.

Kim ngạch xuất khẩu năm 2023 toàn tỉnh Đồng Nai đạt 21,62 tỷ USD, trong đó kim ngạch xuất khẩu tại các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh chiếm hơn 70%; xuất siêu 5,91 tỷ USD (bình quân hàng tháng xuất siêu khoảng 492 triệu USD). Thị trường xuất khẩu chủ lực của tỉnh Đồng Nai (chiếm gần 50% KNXK toàn tỉnh), tập trung vào 03 thị trường: Hoa Kỳ đạt 6,23 tỷ USD (chiếm 28,8%); Trung Quốc đạt 2,24 tỷ USD (chiếm 10,4%); Nhật Bản đạt 2,23 tỷ USD (chiếm 10,3%).

Nhóm các mặt hàng xuất khẩu chủ lực năm 2023: Có 07 mặt hàng đạt kim ngạch xuất khẩu trên 01 tỷ USD (chiếm 60,3% tổng KNXK), gồm: (1) Giày dép các loại đạt 4,28 tỷ USD; (2) Máy móc thiết bị và dụng cụ phụ tùng đạt 2,26 tỷ USD; (3) Dệt may đạt 1,61 tỷ USD; (4) Sản phẩm gỗ đạt 1,32 tỷ USD; (5) Xơ sợi dệt các loại đạt 1,23 tỷ USD; (6) Phương tiện vận tải và phụ tùng đạt 1,19 tỷ USD; (7) Máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện đạt 1,11 tỷ USD.

Trong thời gian qua, tại một số khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh cũng đã hình thành và phát triển liên kết ngành công nghiệp do một số doanh nghiệp tự kết nối với nhau hoặc thông qua chương trình xúc tiến thương mại ở một số ngành công nghiệp như: may mặc, da giày, điện tử, chế biến gỗ, chế biến nông sản thực phẩm. Tuy nhiên, sự liên kết này chưa chặt chẽ giữa các khâu sản xuất, phân phối và tiêu dùng, một số doanh nghiệp trong nước muốn liên kết với doanh nghiệp nước ngoài cũng còn gặp nhiều khó khăn, do không tương xứng về quy mô, trình độ công nghệ.

Qua tìm hiểu của Đồng Nai, một số khu công nghiệp trên phạm vi cả nước bước đầu đã hình thành chuỗi liên kết công nghiệp như: Tổ hợp sản xuất sợi - dệt may của Tập đoàn Texhong tại Khu kinh tế Vân Đồn, tỉnh Quảng Ninh; Tổ hợp sản xuất điện thoại di động của Samsung tại các khu công nghiệp thuộc tỉnh Bắc Ninh và Thái Nguyên; Tổ hợp sản xuất lắp ráp cơ khí, linh kiện ô tô Trường Hải tại Khu kinh tế mở Chu Lai, tỉnh Quảng Nam, các khu sản xuất công nghiệp tại Đồng Nai, Bình Dương, Vĩnh Phúc, Bắc Ninh…

Các dự án sản xuất quy mô lớn với nhiều doanh nghiệp vệ tinh và nội địa hóa được tăng cường đang tạo nền tảng quan trọng để thúc đẩy liên kết ngành, liên kết vùng và phát triển sản xuất công nghiệp quy mô lớn ở Việt Nam. Tuy nhiên, đến nay Đồng Nai vẫn chưa có thông tin về việc khu công nghiệp được quy hoạch theo mô hình cụm liên kết ngành công nghiệp, chưa có mô hình cụm liên kết ngành “Mẫu”, “Thí điểm”, và các hướng dẫn cụ thể từ các Bộ ngành để làm cơ sở triển khai thực hiện.

Do đó, Đồng Nai sẽ tiếp tục kiến nghị Bộ Công Thương phối hợp Bộ Kế hoạch và Đầu tư hướng dẫn thực hiện mô hình liên kết ngành công nghiệp, cụ thể như: cụm liên kết ngành công nghiệp trong phạm vi ranh giới cùng một khu công nghiệp; cụm liên kết ngành công nghiệp giữa các khu công nghiệp trong phạm vi ranh giới một tỉnh; cụm liên kết ngành công nghiệp giữa các khu công nghiệp trong phạm vi ranh giới Vùng Đông Nam bộ; Tiêu chí xác định cụm liên kết ngành theo các mô hình này và phân công cơ quan chủ trì thẩm định, công nhận mô hình cụm liên kết ngành, và các chính sách hỗ trợ phát triển tương ứng từng mô hình cụm liên kết ngành.

Đồng thời, kiến nghị Bộ triển khai xây dựng mô hình cụm liên kết ngành “Mẫu”, “Thí điểm” hoặc giới thiệu các mô hình “cụm liên kết ngành công nghiệp tiêu biểu đã hoạt động” để các địa phương học tập kinh nghiệm triển khai.

Về nội dung cụm liên kết ngành “Thí điểm” cũng đã được đề cập tại Nghị quyết số 115/NQ-CP ngày 06/8/2020 của Chính phủ về các giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ, tại mục nhiệm vụ của Bộ Công Thương có nêu: “Chủ trì, phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư xây dựng đề án thí điểm đầu tư các khu công nghiệp tập trung tại một số địa phương phù hợp theo mô hình cụm liên kết ngành sản xuất các linh kiện, phụ tùng các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo ưu tiên phát triển như: sản xuất sản phẩm điện tử, cơ khí trọng điểm, sản xuất lắp ráp ô tô và nguyên phụ liệu quan trọng ngành dệt may, da giầy như sợi, vải, da và vật liệu mới tại một số địa bàn phù hợp;”.​