Tăng cường hậu kiểm an toàn thực phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

Tăng cường kiểm soát an toàn thực phẩm, nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và người kinh doanh là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe, quyền lợi người tiêu dùng.

Ngăn chặn, xử lý nhiều vụ vi phạm

Trong thời gian qua, hoạt động hậu kiểm về an toàn thực phẩm được triển khai từ Trung ương đến địa phương, đã kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nhiều vụ vi phạm với nhiều hình thức khác nhau, đảm bảo đúng pháp luật, công khai kịp thời trên phương tiện thông tin đại chúng giúp người dân có thông tin để lựa chọn thực phẩm an toàn.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương, Bộ Công an trong năm 2025: Bộ Y tế đã kiểm tra 334.764 cơ sở, phát hiện 20.791 cơ sở vi phạm về an toàn thực phẩm chiếm 6,21% so với số cơ sở được kiểm tra; xử lý 6.057 cơ sở (chiếm 29,13% số cơ sở vi phạm), trong đó phạt tiền 4.995 cơ sở với số tiền phạt: 33,83 tỷ đồng, đình chỉ hoạt động 40 cơ sở; số cơ sở bị tiêu hủy sản phẩm: 315 cơ sở với 635 loại thực phẩm do không đảm bảo chất lượng an toàn thực phẩm (thực phẩm chứa chất cấm, không rõ nguồn gốc xuất xứ, hết hạn sử dụng...).

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thanh tra, kiểm tra 9.857 cơ sở sản xuất, kinh doanh vật tư nông nghiệp và nông - lâm - thủy sản, phát hiện 446 cơ sở vi phạm, xử phạt hành chính 402 cơ sở (4,1%), giảm so với cùng kỳ năm 2024 (8,5%); số tiền phạt 6,219 tỷ đồng, giảm so với cùng kỳ năm 2024 (15,605 tỷ đồng).

Tại Bộ Công Thương, lực lượng Quản lý thị trường đã kiểm tra khoảng 6.750 vụ việc, xử lý khoảng 5.330 vụ việc vi phạm; xử phạt xấp xỉ 36,0 tỷ đồng, trị giá hàng hoá tịch thu xấp xỉ 59,0 tỷ đồng. Cùng với đó, Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số đã rà soát, ngăn chặn và yêu cầu các nền tảng thương mại điện tử gỡ bỏ 10.425 gian hàng và 1.868 sản phẩm liên quan đến thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm chức năng giả, sữa kém chất lượng.

Bộ Công an đã phát hiện tổng số 7.411 vụ, 7.616 đối tượng vi phạm (giảm 17,3 % số vụ so với cùng kỳ năm 2024); xử phạt vi phạm hành chính 6.763 vụ (giảm 19,2% so với cùng kỳ năm 2024), tổng số tiền phạt là 43,999 tỷ đồng. Kết quả xử lý hình sự: đã phát hiện, khởi tố tổng số 141 vụ/ 412 bị can về các tội danh liên quan an toàn thực phẩm (tăng 127% số vụ, tăng 324% số bị can so với cùng kỳ năm 2024), trong đó: tội sản xuất, buôn bán hàng giả là thực phẩm, khởi tố 93 vụ, khởi tố 335 bị can; tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, khởi tố 48 vụ/77 bị can.

Hậu kiểm có trọng tâm, trọng điểm

Để nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý an toàn thực phẩm; bảo đảm an toàn thực phẩm cho người dân, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm ban hành Kế hoạch hậu kiểm về an toàn thực phẩm năm 2026 (Kế hoạch số 331/KH-BCĐTƯATTP). Trong đó nêu rõ yêu cầu: Công tác hậu kiểm có trọng tâm, trọng điểm, tập trung hậu kiểm nhóm sản phẩm/sản phẩm thuộc diện tự công bố sản phẩm, đăng ký bản công bố sản phẩm, đăng ký bản công bố hợp quy, sản phẩm nhập khẩu thuộc diện miễn kiểm tra hoặc kiểm tra giảm và kiểm soát an toàn thực phẩm tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, kinh doanh dịch vụ ăn uống.

Đặc biệt là các bếp ăn tập thể khu công nghiệp, trường học, cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố tại lễ hội và cơ sở không thuộc diện cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm; các cơ sở đã được cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đạt yêu cầu thực hành sản xuất tốt (GMP) thực phẩm bảo vệ sức khỏe, các cơ sở đã được cấp Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm. Các hoạt động hậu kiểm phải được thực hiện thường xuyên, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm.

Hậu kiểm hồ sơ tự công bố sản phẩm, đăng ký bản công bố sản phẩm/ Bản công bố hợp quy/ Bản công bố tiêu chuẩn áp dụng, đánh giá nội dung ghi nhãn và kiểm nghiệm chỉ tiêu an toàn và chất lượng đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm. Hoạt động hậu kiểm này được thực hiện thường xuyên tại cơ quan tiếp nhận hồ sơ, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định.

Tăng cường công tác hậu kiểm về quảng cáo thực phẩm đặc biệt quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm dinh dưỡng y học, thực phẩm dùng cho chế độ ăn đặc biệt, thực phẩm bổ sung, sản phẩm dinh dưỡng dùng cho trẻ đến 36 tháng tuổi trên các báo, đài; trên Internet và môi trường mạng; lấy mẫu kiểm nghiệm về chất lượng, an toàn.

Ngày 19/5/2026, Bộ Công Thương đã ban hành Kế hoạch số 3506/KH-BCT về triển khai công tác hậu kiểm về an toàn thực phẩm năm 2026 của Bộ Công Thương. Mục tiêu của Kế hoạch này là kiểm tra công tác quản lý, chấp hành các quy định về bảo đảm an toàn thực phẩm tại một số địa phương trọng điểm về sản xuất và tiêu thụ thực phẩm lớn. Thời gian thực hiện: trong quý II, III, IV năm 2026.

Mới đây, Cục Công nghiệp đã có văn bản số 1924/CN-TDTP về việc tăng cường công tác hậu kiểm trong dịp Tết Trung thu năm 2026. Căn cứ Kế hoạch số 331/KH-BCĐTƯATTP ngày 26/2/2026 của Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về an toàn thực phẩm triển khai công tác hậu kiểm về an toàn thực phẩm năm 2026; căn cứ Kế hoạch số 3506/KH BCT ngày 19/5/2026 của Bộ Công Thương triển khai công tác hậu kiểm về an toàn thực phẩm năm 2026 của Bộ Công Thương.

Nhằm triển khai có hiệu quả công tác bảo đảm an toàn thực phẩm trong dịp Tết Trung thu năm 2026 thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, góp phần ngăn ngừa và hạn chế tình hình ngộ độc thực phẩm, tăng cường hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm.

Căn cứ chức năng, nhiệm vụ được phân công và tình hình thực tế tại địa phương, Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, Sở An toàn thực phẩm TP. Hồ Chí Minh tham mưu, báo cáo cấp có thẩm quyền tăng cường triển khai công tác hậu kiểm các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn trong dịp Tết Trung thu đảm bảo chất lượng, tiến độ đề ra và báo cáo Ban Chỉ đạo liên ngành Trung ương về An toàn thực phẩm, Bộ Công Thương (thông qua Cục Công nghiệp) kết quả thực hiện theo đúng quy định.

Nội dung kiểm tra hậu kiểm về an toàn thực phẩm năm 2026 theo mục III. Kế hoạch số 3506/KH-BCT về triển khai công tác hậu kiểm về an toàn thực phẩm năm 2026 của Bộ Công Thương. Cụ thể, công tác chỉ đạo, điều hành; công tác cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin; công tác thông tin, tuyên truyền về an toàn thực phẩm; kết quả chương trình phối hợp bảo đảm an toàn thực phẩm giữa Chính phủ với Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên.

Một nội dung kiểm tra hậu kiểm khác là việc đôn đốc, kiểm tra chấp hành pháp luật về an toàn thực phẩm của cơ quan nhà nước cấp dưới; kinh phí, nguồn lực cho công tác quản lý, bảo đảm an toàn thực phẩm; công tác đầu tư trang thiết bị kỹ thuật và công tác kiểm tra, kiểm nghiệm, đầu tư trang thiết bị đo kiểm di động hoặc cố định tại các trung tâm thương mại, chợ nông sản lớn, hướng dẫn giúp người dân nhận biết thực phẩm an toàn, thực phẩm không an toàn.

Bên cạnh đó, công tác chỉ đạo phát triển hệ thống phân phối thực phẩm an toàn; quản lý chợ an toàn thực phẩm; tăng cường công tác quản lý thị trường, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, kinh doanh thực phẩm không rõ nguồn gốc; công tác quản lý hoạt động kinh doanh đa cấp, thương mại điện tử đối với thực phẩm, chú trọng nhóm thực phẩm bảo vệ sức khỏe, thực phẩm bổ sung, thực phẩm tăng cường vi chất dinh dưỡng.

Ngoài ra, kiểm tra việc thi hành các quy định của pháp luật theo phân công, phân cấp đối với cơ quan địa phương; lấy mẫu kiểm nghiệm các chỉ tiêu an toàn thực phẩm theo quy định khi cần thiết.