Nâng cao tỉ lệ nội địa hóa công nghiệp hỗ trợ

​Tăng tỉ lệ nội địa hóa trong công nghiệp hỗ trợ là chìa khóa giảm phụ thuộc nhập khẩu, nâng sức cạnh tranh, tạo nền tảng vững cho công nghiệp phát triển.

Thúc đẩy nội địa hóa thiết bị

Công nghiệp hỗ trợ được coi là ngành sản xuất nền tảng của ngành công nghiệp chính yếu, thông qua việc cung cấp linh kiện, phụ tùng và các quy trình kỹ thuật. Do vậy, công nghiệp hỗ trợ là "xương sống" cho rất nhiều ngành công nghiệp khác. Thời gian qua, với các chính sách mạnh mẽ từ Chính phủ, Bộ Công Thương, lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ đã có những bước tiến đáng kể.

Với những chính sách, định hướng đúng đắn, công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam đã có những khởi sắc. Lĩnh vực chế biến, chế tạo, trong đó có công nghiệp hỗ trợ và công nghiệp cơ khí, đã khẳng định được vai trò “đầu tàu” cho tăng trưởng sản xuất công nghiệp. Tỷ lệ nội địa hoá được nâng cao trong nhiều ngành, như dệt may, da giày đạt tới 50%, cơ khí đạt tới hơn 30%. Nhiều doanh nghiệp đã trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn đa quốc gia tham gia vào lợi ích sản xuất, cung ứng toàn cầu. Sự phát triển của lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ đã góp phần thu hút được các tập đoàn lớn của thế giới, mở rộng nhà máy và hình thành các trung tâm R&D ở Việt Nam.

Để thúc đẩy nội địa hóa thiết bị hỗ trợ phát triển công nghiệp hỗ trợ, thời gian qua Công ty CP ô tô Trường Hải (THACO) đã có những điểm sáng, cụ thể thông qua sự hỗ trợ của Dự án khoa học và công cấp quốc gia Thaco từng bước làm chủ được tính toán, thiết kế và mô phỏng hoàn chỉnh kết cấu ô tô khách, từ đó đã rút ngắn được thời gian thiết kế xe so với trước đây.

Đáng chú ý THACO Auto tiếp tục nghiên cứu, phát triển sản phẩm xe bus thế hệ hoàn toàn mới; nâng cấp các linh kiện nội, ngoại thất xe bus, ứng dụng công nghệ mới, vật liệu mới thân thiện với môi trường. Đồng thời, THACO Auto đầu tư nâng cấp nhà máy THACO Bus với dây chuyền công nghệ sản xuất theo hướng hiện đại, tự động hóa, thông minh, kết nối mở với không gian xanh bên trong và bên ngoài nhà máy. Trong đó, xưởng hàn được đầu tư dây chuyền sản xuất khung chassis & hệ thống robot hàn tự động kết hợp các thiết bị cắt laser thép tấm, thép hộp, đảm bảo sản xuất từ các linh kiện rời đến body hoàn thiện.

"Các nhà máy, sản phẩm mới đưa vào hoạt động khẳng định quyết tâm, nỗ lực của THACO Auto trong việc nâng cao năng lực sản xuất, định hướng trở thành Trung tâm sản xuất của khu vực, góp phần tạo dựng và phát huy giá trị xe thương hiệu Việt, đồng thời tạo đà để mở rộng thị trường xuất khẩu", Phó Tổng Giám đốc THACO Auto Đoàn Đạt Ninh nhấn mạnh.

Tiến sĩ Phan Đăng Phong - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Cơ khí (Bộ Công Thương) cho biết: Thông qua sự hỗ trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công Thương trong việc triển khai các dự án khoa học công nghệ, Viện đã làm chủ về thiết kế, chế tạo các thiết bị phụ trợ và từng bước làm chủ việc thiết kế nhà máy, chế tạo các thiết bị cơ khí thủy công cho các công trình thủy điện, trong đó có hai dự án cấp đặc biệt là Sơn La (2.400 MW) và Lai Châu (1.200 MW).

Bên cạnh đó, làm chủ thiết kế, chế tạo một số hệ thống thiết bị phụ cho các nhà máy nhiệt điện như thiết kế, chế tạo, thử nghiệm, lắp đặt, vận hành hệ thống lọc bụi tĩnh điện (ESP), nâng được tỷ lệ nội địa hóa từ 76% lên 94% về khối lượng và từ 65,18% lên 79,6% về giá trị…

Ngoài ra, Viện Nghiên cứu Cơ khí cũng nghiên cứu thiết kế và chế tạo thành công thiết bị đầu quay không lõi, giúp các nhà máy nhiệt điện, hóa chất, xi măng, sản xuất vật liệu xây dựng, dệt may… nâng cao hiệu quả sản xuất, giảm chi phí nhân công và giá thành trong công tác bảo dưỡng, vệ sinh máy móc.

Tập trung chính sách hỗ trợ trong dài hạn

Bộ Công Thương đã tham mưu, trình Chính phủ ban hành nhiều chính sách nhằm thúc đẩy và phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, cụ thể: Nghị định số 111/2015/NĐ-CP ngày 3/11/2015 về phát triển công nghiệp hỗ trợ; Quyết định số 68/QĐ-TTg ngày 18/1/2017 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ từ năm 2016 đến năm 2025; Quyết định số 10/2017/QĐ-TTg ngày 3/4/2017 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế quản lý và thực hiện Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ; Nghị quyết số 115/NQ-CP ngày 6/8/2020 của Chính phủ về các giải pháp thúc đẩy phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Theo đó các tổ chức, cá nhân nghiên cứu và phát triển sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ thuộc danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển được hưởng ưu đãi, hỗ trợ từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ, hỗ trợ từ các quỹ, nguồn kinh phí khác dành cho nghiên cứu, phát triển và đào tạo; được xem xét hỗ trợ một phần kinh phí và phát triển từ Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ đối với trường hợp tự đầu tư nghiên cứu và phát triển công nghiệp hỗ trợ có kết quả ứng dụng mang lại hiệu quả cao; được nhà nước hỗ trợ tối đa đến 50% kinh phí đối với dự án sản xuất thử nghiệm các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ.

Đặc biệt, với dự án xây dựng cơ sở nghiên cứu và phát triển sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợđược nhà nước giao đất, cho thuê đất và được hưởng ưu đãi sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai; được hỗ trợ xem xét tối đa 50% kinh phí trang thiết bị nghiên cứu từ chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ…

Tiếp đó, ngày 17/1/2024, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã ký Quyết định số 71/QĐ-TTg sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 68/QĐ-TTg ngày 18/1/2017 về việc phê duyệt Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ từ năm 2016 đến năm 2025. Theo đó, từ năm 2021 đến năm 2025, Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ thực hiện kết nối, hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trở thành nhà cung ứng sản phẩm cho khách hàng ở trong và ngoài nước, xúc tiến thu hút đầu tư nước ngoài vào lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ. Từ đây, các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ áp dụng hệ thống quản lý mới, công nghệ mới, xây dựng tiêu chuẩn, qui chuẩn kiểm soát chất lượng, đào tạo nguồn nhân lực…

Song song với đó, Bộ Công Thương cũng tổ chức hỗ trợ các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ kết nối với các tập đoàn đa quốc gia để tìm kiếm cơ hội tham gia chuỗi cung cấp cho các tập đoàn này tại Việt Nam cũng như tại nước ngoài. Triển khai hiệu quả các chính sách ưu đãi, hỗ trợ đầu tư theo quy định của pháp luật về phát triển công nghiệp hỗ trợ, vận hành hiệu quả Chương trình phát triển công nghiệp hỗ trợ.

Việc phát triển công nghiệp hỗ trợ trên nền tảng cơ khí chế tạo được các doanh nghiệp, viện nghiên cứu coi là mục tiêu chiến lược nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh; tăng thu hút đầu tư trực tiếp từ nước ngoài; đẩy mạnh việc nghiên cứu, chuyển giao công nghệ; tạo tiền đề để phát triển các lĩnh vực kinh tế khác; qua đó, thực hiện chiến lược nội địa hóa, tham gia sâu và có hiệu quả vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhằm tạo động lực cho hoạt động nghiên cứu, chuyển giao công nghệ trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, trong thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt nhiều chương trình, đề án quốc gia về khoa học và công nghệ và trong các chương trình, đề án này có nhiều chương trình liên quan đến công nghiệp hỗ trợ.