Mỹ phát triển công nghệ nhìn xuyên thấu vật thể ở khoảng cách lớn

Tin công nghiệp quốc phòng ngày 28/2: Mỹ phát triển công nghệ nhìn xuyên thấu vật thể ở khoảng cách lớn; chuyên gia Đức đánh giá cao MANPADS Verba của Nga.

Mỹ phát triển công nghệ nhìn xuyên thấu vật thể ở khoảng cách lớn

Lầu Năm Góc vừa phê duyệt chương trình ‘nâng cao hệ thống phát hiện’ để phát triển công nghệ ‘nhìn xuyên thấu’ cho quân đội. Hợp đồng này được trao cho RTX, một công ty hoạt động trong lĩnh vực phát triển hàng không vũ trụ, bao gồm cả thiết kế động cơ phản lực.

Các thông số kỹ thuật của đơn đặt hàng yêu cầu tăng phạm vi ‘quan sát bằng tia X’ lên 1 km, cho phép người vận hành quan sát các vật thể ẩn từ khoảng cách ‘trước đây được cho là không thể tưởng tượng được’.

Thách thức chính trong việc thực hiện dự án này là tạo ra đủ công suất tia X để xuyên qua các vật cản ở khoảng cách xác định. Tuy nhiên, còn nhiều vấn đề liên quan khác. Trong số đó có trang phục bảo hộ cho người vận hành hệ thống quan sát bằng tia X tiên tiến.

Công nghệ phát tia X-ray đặc biệt giúp xuyên thấu các vật cản ở khoảng cách lớn. Ảnh: Getty

Mặc dù những vấn đề này được hứa hẹn sẽ được khắc phục, một công ty khác đã và đang phát triển một gói phần mềm cho phép hiển thị thông tin một cách phù hợp mà hệ thống nhìn X-quang sẽ nhận được từ khoảng cách lớn.

Dự án này được tài trợ theo hợp đồng với Cơ quan Nghiên cứu Dự án Tiên tiến Quốc phòng (DARPA) dành cho chương trình Phân tích Tia X đa phổ (XENA).

Thiết bị phát tia X vẫn được sử dụng cho mục đích quân sự và an ninh ngày nay. Ví dụ, máy quét X-ray truyền thống được sử dụng để kiểm tra bên trong ô tô và toa tàu. Tuy nhiên, việc này liên quan đến việc thu thập dữ liệu từ khoảng cách vài km, đòi hỏi một phương pháp hoàn toàn khác về cả công suất của bộ phát và rất nhiều thông số khác.

Hiện tại, được biết dự án sẽ được thực hiện với sự tham gia của các chuyên gia từ Viện Công nghệ Georgia.

Chuyên gia Đức đánh giá cao MANPADS Verba của Nga

Hệ thống phòng không vác vai (MANPADS) 9K333 Verba được trang bị đầu dò dẫn đường độc đáo (GHS) cho phép phát hiện hiệu quả nhiều loại mục tiêu khác nhau. Cổng thông tin Defense Network của Đức đã công nhận hiệu quả của hệ thống vũ khí phòng không này.

MANPADS Verba được thiết kế để tấn công các máy bay bay thấp, trực thăng, máy bay không người lái và tên lửa hành trình. Defense Network cho biết: "Tên lửa 9M336 của nó sử dụng đầu dò ba dải tần độc đáo (tia cực tím, cận hồng ngoại và hồng ngoại trung) để thu nhận mục tiêu, phát hiện mồi nhử và chống nhiễu vượt trội".

Đáng chú ý, Verba có khả năng chống nhiễu mạnh gấp 10 lần so với các hệ thống thế hệ trước. Hệ thống này có khả năng tấn công hiệu quả các mục tiêu có mức phát xạ nhiệt thấp.

Hệ thống phòng không vác vai (MANPADS) 9K333 Verba. Ảnh: Topwar

Verba, tên gọi chính thức là 9K333 do Cục Thiết kế Máy móc Kolomna (KB Mashinostroyeniya) phát triển và đưa vào biên chế từ khoảng năm 2011 - 2014. 

Đây là thế hệ thứ 4 của dòng MANPADS - loại vũ khí có điều khiển tầm ngắn, di động, do một hoặc hai binh sĩ vận hành để tiêu diệt máy bay bay thấp, trực thăng và tên lửa hành trình) Nga, kế thừa và nâng cấp đáng kể từ Igla-S. 

Trọng tâm của hệ thống là tên lửa 9M336, một quả tên lửa dẫn đường bằng động cơ nhiên liệu rắn, được thiết kế để binh sĩ triển khai nhanh chóng nhằm đối phó với các mục tiêu bay thấp. 

Toàn bộ hệ thống, bao gồm bệ phóng và tên lửa, chỉ nặng khoảng 17,25 kg, cho phép dễ dàng mang vác và sử dụng trong địa hình đa dạng. Về thông số kỹ thuật chi tiết, tên lửa 9M336 có chiều dài khoảng 1.64 m, đường kính 72 mm và sải cánh 160 mm, giúp tối ưu hóa khí động học. 

Động cơ đẩy nhiên liệu rắn đưa tên lửa đạt tốc độ tối đa 500 m/s (tương đương Mach 1.5), đủ để đuổi kịp các mục tiêu bay với vận tốc lên đến 400 m/s khi tiếp cận hoặc 320m/s khi rời đi. Tầm bắn hiệu quả từ 500 m đến 6,5 km, trong khi trần bay đạt tới 4,5km và độ cao tối thiểu chỉ 10 m. 

Những con số này cho phép Verba hoạt động linh hoạt trong mọi điều kiện thời tiết, ngày lẫn đêm, bảo vệ lực lượng mặt đất khỏi các cuộc tấn công hỗ trợ từ không quân hoặc UAV bầy đàn.

Điểm nổi bật nhất về công nghệ của Verba nằm ở hệ thống dẫn đường ba kênh quang học trên đầu dò của tên lửa 9M336. Đầu dò này hoạt động đồng thời trên ba phổ: tia cực tím (ultraviolet), hồng ngoại gần (near-infrared) và hồng ngoại trung (mid-infrared). Cảm biến đa phổ khiến việc đối phó và đánh lừa tên lửa Verba không dễ dàng.

Đầu tháng 2/2026, Công ty cổ phần High Precision Systems đã báo cáo rằng hệ thống MANPADS Verba đã phá hủy hàng nghìn UAV khi được sử dụng tại chiến trường Ukraine. Loại vũ khí phòng không tầm thấp này cũng sắp có mặt tại Iran theo hợp đồng mua sắm vũ khí mới của Tehran.