Hoàn thiện quy chuẩn an toàn về sản phẩm vật liệu nổ công nghiệp

Bộ Công Thương đang xây dựng dự thảo Thông tư ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn sản phẩm vật liệu nổ công nghiệp - thuốc nổ hỗn hợp của các loại thuốc nổ mạnh đơn chất.

Vật liệu nổ công nghiệp (VLNCN) là loại vật tư, hàng hóa có vai trò quan trọng đối với nhiều ngành kinh tế, đặc biệt là khai thác khoáng sản, sản xuất vật liệu xây dựng và thi công các công trình. Trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội, nhu cầu sử dụng VLNCN ngày càng gia tăng, góp phần phục vụ các hoạt động sản xuất và đầu tư xây dựng.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích mang lại, VLNCN cũng là loại hàng hóa đặc thù, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn trong quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển và sử dụng. Chính vì vậy, pháp luật hiện hành đã đặt ra những yêu cầu chặt chẽ đối với hoạt động quản lý, sản xuất, kinh doanh và sử dụng loại hàng hóa này.

Theo quy định của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, chỉ những loại VLNCN thuộc Danh mục vật liệu nổ công nghiệp do Bộ Công Thương ban hành mới được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng. Đồng thời, VLNCN cũng được xác định là hàng hóa nhóm 2 - nhóm hàng hóa có khả năng gây mất an toàn - nên phải thực hiện đầy đủ các quy định của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, trong đó việc quản lý chất lượng được thực hiện trên cơ sở quy chuẩn kỹ thuật tương ứng do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành và tiêu chuẩn do tổ chức, cá nhân sản xuất công bố áp dụng.

Theo Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư số 23/2024/TT-BCT của Bộ Công Thương, hiện có 35 loại sản phẩm VLNCN được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng tại Việt Nam. Trong số này, 34 sản phẩm đã được ban hành quy chuẩn kỹ thuật quốc gia để phục vụ công tác quản lý chất lượng theo quy định.

Riêng đối với thuốc nổ hỗn hợp của các loại thuốc nổ mạnh đơn chất, mặc dù đang được sử dụng trong thực tế để sản xuất mồi nổ dùng cho thuốc nổ công nghiệp và mồi nổ tăng cường phục vụ khai thác khoáng sản, thi công công trình, nhưng đến nay vẫn chưa có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia riêng.

Theo hồ sơ dự thảo do Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp xây dựng, thuốc nổ hỗn hợp của các loại thuốc nổ mạnh đơn chất hiện được sử dụng để sản xuất mồi nổ tăng cường và mồi nổ dùng cho thuốc nổ công nghiệp tại một số doanh nghiệp và đơn vị chuyên ngành. Đây là sản phẩm thuộc danh mục VLNCN được phép sản xuất, kinh doanh và sử dụng tại Việt Nam.

Đáng chú ý, theo hướng dẫn tại Phụ lục V ban hành kèm theo Nghị định số 37/2026/NĐ-CP, thuốc nổ hỗn hợp của các loại thuốc nổ mạnh đơn chất được xác định là sản phẩm hàng hóa có mức độ rủi ro trung bình.  Vì vậy, sản phẩm này cần được quản lý chất lượng trên cơ sở quy chuẩn kỹ thuật tương ứng theo quy định của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Theo đó, việc xây dựng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn sản phẩm vật liệu nổ công nghiệp - thuốc nổ hỗn hợp của các loại thuốc nổ mạnh đơn chất nhằm thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, quan điểm của Đảng và Nhà nước về quản lý, sử dụng VLNCN, tiền chất thuốc nổ; cụ thể hóa các quy định của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; đồng thời tạo cơ sở pháp lý cho công tác quản lý nhà nước, bảo đảm an ninh, an toàn trong hoạt động sản xuất và sử dụng VLNCN trong tình hình mới.

Việc xây dựng dự thảo Thông tư cũng được đặt trong bối cảnh triển khai các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, tăng cường công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia và đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Theo dự thảo quy chuẩn, một trong những nội dung trọng tâm là quy định các chỉ tiêu kỹ thuật đối với thuốc nổ hỗn hợp của các loại thuốc nổ mạnh đơn chất nhằm bảo đảm an toàn trong quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển và sử dụng.

Trên cơ sở tham khảo các sản phẩm đang được sản xuất tại Việt Nam, dự thảo đề xuất quy định một số chỉ tiêu kỹ thuật gồm: hàm lượng nước và các chất dễ bay hơi; khả năng sinh công bằng con lắc xạ thuật; tốc độ nổ ở mật độ 1,2 g/cm3 và tốc độ nổ ở mật độ 1,5 g/cm3; độ nén trụ chì; độ nhạy va đập.

Cùng với các chỉ tiêu kỹ thuật, dự thảo cũng quy định các phương pháp thử nhằm kiểm tra, đánh giá chất lượng sản phẩm. Theo đó, việc xác định hàm lượng nước và các chất dễ bay hơi được thực hiện dựa trên sự suy giảm khối lượng mẫu sau khi sấy ở nhiệt độ từ 60 đến 65 độ C trong khoảng thời gian từ 4 đến 6 giờ.

Phương pháp xác định khả năng sinh công bằng con lắc xạ thuật được thực hiện theo TCVN 6424:1998; phương pháp xác định độ nén trụ chì thực hiện theo TCVN 6421:1998.

Đối với tốc độ nổ, dự thảo quy định xác định bằng cách sử dụng thiết bị đo thời gian để xác định thời gian sóng truyền nổ đi qua một chiều dài nhất định của thỏi thuốc, từ đó tính toán tốc độ nổ. Độ nhạy va đập được xác định thông qua tỷ lệ phần trăm nổ của mẫu bằng thiết bị đo độ nhạy va đập.

Bên cạnh các yêu cầu kỹ thuật, dự thảo quy chuẩn còn đưa ra các quy định về quản lý chất lượng sản phẩm phù hợp với Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa và các văn bản hướng dẫn thi hành. Theo đó, thuốc nổ hỗn hợp của các loại thuốc nổ mạnh đơn chất phải thực hiện công bố hợp quy, gắn dấu hợp quy (dấu CR) và ghi nhãn hàng hóa trước khi lưu thông trên thị trường. Sản phẩm cũng phải chịu sự kiểm tra chất lượng trong quá trình lưu thông theo quy định.

Dự thảo quy định việc chứng nhận hợp quy được thực hiện theo phương thức 5 hoặc phương thức 7 theo quy định tại khoản 1 Điều 5 Thông tư số 14/2026/TT-BKHCN.

Đối với trường hợp chứng nhận hợp quy theo phương thức 5, trong thời gian giấy chứng nhận còn hiệu lực, sản phẩm phải được đánh giá giám sát thông qua thử nghiệm mẫu và đánh giá quá trình sản xuất hoặc hệ thống quản lý. Mẫu phục vụ giám sát có thể được lấy tại nơi sản xuất, trên thị trường hoặc kết hợp cả hai hình thức.

Theo dự thảo, thời điểm đánh giá giám sát không vượt quá 12 tháng một lần kể từ thời điểm giấy chứng nhận bắt đầu có hiệu lực. Các lần đánh giá giám sát tiếp theo không vượt quá 24 tháng một lần kể từ ngày kết thúc đợt đánh giá trước đó.