Doanh nghiệp sản xuất công nghiệp vượt áp lực, mở dư địa tăng trưởng

Bước vào năm 2026, doanh nghiệp sản xuất tăng tốc tái cơ cấu, mở rộng thị trường, vượt áp lực chi phí, hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số.

“Xoay trục” thị trường, giữ nhịp sản xuất

Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, ông Phạm Văn Việt - Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Việt Thắng Jean cho biết, ngay từ đầu năm 2026, hoạt động sản xuất của doanh nghiệp nhìn chung vẫn duy trì ổn định, song triển vọng đơn hàng mới chỉ rõ nét trong ngắn hạn.

“Đơn hàng đầu năm cơ bản ổn định, nhưng chủ yếu mới chắc chắn trong quý I. Sang quý II, khách hàng vẫn đang nghe ngóng, chưa dám đặt dài hơi” - ông Phạm Văn Việt chia sẻ.

Sản xuất tại Công ty TNHH Việt Thắng Jean. Ảnh: vitajeans.com

Theo ông Việt, bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, sức mua tại các thị trường lớn chưa phục hồi mạnh khiến khách hàng quốc tế có xu hướng đặt hàng ngắn hạn, từng bước, thay vì ký hợp đồng dài hạn như trước đây. Điều này buộc doanh nghiệp phải linh hoạt hơn trong kế hoạch sản xuất, tồn kho và dòng tiền.

Là doanh nghiệp dệt may có thị trường xuất khẩu chủ lực tại Mỹ và châu Âu, Việt Thắng Jean từng chịu tác động nặng nề trong năm 2025. Theo ông Phạm Văn Việt, năm ngoái doanh nghiệp gần như không ghi nhận tăng trưởng do nhu cầu sụt giảm mạnh, trong khi cạnh tranh từ hàng Trung Quốc ngày càng gay gắt.

“Hàng Trung Quốc vào thị trường châu Âu rẻ hơn chúng ta tới 3 USD mỗi sản phẩm. Với biên lợi nhuận mỏng và chi phí tài chính cao, doanh nghiệp Việt rất khó cạnh tranh” - ông Việt nói.

Không chỉ chịu sức ép về giá, doanh nghiệp còn đối mặt với chi phí lãi vay ở mức cao, tiêu chuẩn kỹ thuật và yêu cầu truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe từ các thị trường xuất khẩu. Trong bối cảnh đó, nhiều doanh nghiệp buộc phải thu hẹp sản xuất, chấp nhận giảm lợi nhuận để giữ chân khách hàng.

Tuy vậy, bước sang năm 2026, các doanh nghiệp đang nỗ lực “xoay trục” để tìm dư địa tăng trưởng mới. Với Việt Thắng Jean, chiến lược được xác định là duy trì ổn định sản xuất trong quý I, đồng thời đẩy mạnh thị trường nội địa và các kênh bán hàng trực tuyến, nhằm giữ việc làm cho người lao động. “Thị trường nội địa chưa thể bù đắp hoàn toàn xuất khẩu, nhưng giúp doanh nghiệp chủ động hơn, duy trì sản xuất và ổn định lực lượng lao động” - ông Phạm Văn Việt cho biết.

Theo kế hoạch, trong những tháng đầu năm, doanh nghiệp tập trung sản xuất các đơn hàng phục vụ sau tết Nguyên đán, tận dụng thời gian cao điểm để bù đắp giai đoạn nghỉ lễ kéo dài.

Ở góc độ vĩ mô, bức tranh sản xuất công nghiệp năm 2025 cho thấy nhiều tín hiệu tích cực, tạo nền tảng để doanh nghiệp tăng tốc trong năm 2026. Theo số liệu của Bộ Công Thương, chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) toàn ngành năm 2025 tăng 9,2%, mức cao nhất kể từ sau đại dịch Covid-19. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 10,5%, tiếp tục giữ vai trò động lực chính của tăng trưởng kinh tế. Tỷ trọng ngành chế biến, chế tạo hiện chiếm khoảng 24,7% GDP, phản ánh sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng giảm phụ thuộc vào khai thác tài nguyên, gia tăng giá trị gia tăng và hàm lượng công nghệ.

Đáng chú ý, nhiều doanh nghiệp đầu chuỗi đã thể hiện rõ vai trò dẫn dắt. VinFast đạt tỷ lệ nội địa hóa xe điện khoảng 60% và đặt mục tiêu 84% vào năm 2026. Tập đoàn Hòa Phát hiện là nhà sản xuất thép lớn nhất Đông Nam Á với công suất 16 triệu tấn/năm; việc dự án Dung Quất 2 đi vào hoạt động giúp sản lượng thép thô lần đầu vượt mốc 10 triệu tấn, tăng khoảng 25% so với năm 2024. Đây được xem là những “cánh chim đầu đàn”, cần được lựa chọn và đầu tư trọng điểm theo tinh thần Nghị quyết 79-NQ/TW về phát triển kinh tế nhà nước.

Theo báo cáo của S&P Global, chỉ số PMI (Nhà quản trị mua hàng) ngành sản xuất Việt Nam tháng 12/2025 đạt 53,0 điểm, tiếp tục nằm trong vùng mở rộng. Đáng chú ý, niềm tin kinh doanh của doanh nghiệp đạt mức cao nhất kể từ tháng 3/2024, với gần 50% doanh nghiệp kỳ vọng sản lượng tiếp tục tăng trong năm 2026.

Chính sách tạo lực đẩy cho tăng trưởng sản xuất

Dù triển vọng tích cực, các chuyên gia cho rằng doanh nghiệp sản xuất vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức lớn trong năm 2026, đặc biệt là chi phí đầu vào tăng nhanh và nguy cơ đứt gãy cục bộ chuỗi cung ứng. Dư âm của thiên tai, bão lũ cuối năm 2025 khiến thời gian giao hàng kéo dài, nguyên vật liệu khan hiếm, đẩy chi phí sản xuất lên mức cao nhất kể từ giữa năm 2022.

Trong bối cảnh đó, vai trò của chính sách được đánh giá là yếu tố then chốt để doanh nghiệp có thể hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số. Theo Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), dư địa nội địa hóa còn rất lớn khi 65% kim ngạch nhập khẩu là nguyên liệu đầu vào, 25% là máy móc, thiết bị, công nghệ phục vụ sản xuất.

Trên cơ sở đó, Cục Công nghiệp định hướng tập trung vào ba trụ cột chiến lược trong giai đoạn tới gồm: Hoàn thiện thể chế; nâng cao nội địa hóa, tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu; và thúc đẩy chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Trong đó, việc xây dựng cơ chế đặt hàng, chỉ định thầu để tạo thị trường cho sản phẩm trong nước, khuyến khích FDI gắn với chuyển giao công nghệ được xem là giải pháp trọng tâm.

Tại Diễn đàn Nhà cung ứng Việt Nam - Hành trình vươn tới sự xuất sắc, ông Nguyễn Đức Hiển - Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương cho biết, các cơ quan chức năng đang hoàn thiện các giải pháp chiến lược nhằm hỗ trợ doanh nghiệp tái cấu trúc, nâng cấp năng lực cạnh tranh. Đáng chú ý, chương trình “Go Global” do Bộ Công Thương xây dựng được kỳ vọng sẽ tạo bệ phóng để doanh nghiệp Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Theo các chuyên gia, doanh nghiệp, năm 2026 mở ra cả cơ hội lẫn thách thức cho khu vực sản xuất. Với nền tảng phục hồi vững chắc từ năm 2025, cùng sự đồng hành của chính sách, nhiều doanh nghiệp đang tăng tốc để không chỉ vượt qua khó khăn, mà còn hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số, xác lập mô hình tăng trưởng bền vững và tự chủ hơn cho nền kinh tế.