ĐỂ NGÀNH CƠ KHÍ CHẾ TẠO BỨT PHÁ CẦN "ĐÒN BẨY CHÍNH SÁCH"

TS Phan Đăng Phong: Các nghiên cứu cho thấy, dư địa thị trường của ngành cơ khí rất lớn. Từ nay đến năm 2030, nhu cầu thị trường cơ khí Việt Nam khoảng 310 tỷ USD, riêng nhu cầu thị trường ô tô là 120 tỷ USD.

Ngành này cũng đang có nhiều cơ hội hưởng lợi từ các làn sóng chuyển dịch sản xuất, cộng thêm khả năng mở rộng thị trường, thu hút đầu tư khi Việt Nam tham gia nhiều hiệp định thương mại tự do.

Điều cần nhất của doanh nghiệp cơ khí trong nước hiện nay là Nhà nước tạo ra thị trường, đặc biệt là những thị trường có dung lượng lớn như ngành đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng, các nhà máy điện khí, các dự án điện gió ngoài khơi, điện hạt nhân, sản xuất nguyên vật liệu…

Đơn cử, nếu có các cơ chế, chính sách ưu tiên phát triển hợp lý trong ngành công nghiệp đường sắt đô thị, tỷ lệ nội địa hóa trong nước có thể đạt được hơn 79% - 83%, tương đương 39,18 - 41,16 tỷ USD . Đây là một thị trường rất lớn, song các nhà cung cấp thiết bị nước ngoài vẫn đang chiếm ưu thế, các doanh nghiệp cơ khí trong nước tham gia rất hạn chế.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam lựa chọn tái khởi động kế hoạch phát triển điện hạt nhân cũng mở ra cơ hội cho ngành cơ khí chế tạo. Chính phủ, Bộ Công Thương cần xây dựng một chương trình nghiên cứu phát triển thiết bị điện hạt nhân, bao gồm một chùm đề tài, dự án khoa học và công nghệ. Khi thực hiện từng đề tài đó thành công, chúng ta sẽ tiến tới việc hoàn thành quá trình nội địa hóa nhà máy điện hạt nhân.

Tôi cũng muốn nhấn mạnh thêm việc chúng ta cần có các chính sách khuyến khích việc tiếp thu và làm chủ công nghệ trong các dự án đầu tiên. Với các chính sách cụ thể tăng cường sự tham gia của các doanh nghiệp Việt Nam vào tổ hợp EPC cho các nhà máy điện hạt nhân và đường sắt trong thời gian tới sẽ là điều kiện tốt để ngay từ đầu chúng ta có thể tiếp cận, học hỏi kinh nghiệm quốc tế, tiến tới làm chủ công nghệ.

Ngoài ra, một số cơ chế ưu đãi về tài chính, đầu tư, thuế quan... rất hợp lý và tốt cho các doanh nghiệp cơ khí. Tuy nhiên, khi ứng dụng thực tế thì còn nhiều vướng mắc, thậm chí chậm và có độ trễ dẫn đến các doanh nghiệp rất khó để ứng dụng. Một số chính sách còn tương đối ngặt nghèo, chưa thực sự phù hợp nên doanh nghiệp rất khó tiếp cận.

Mặt khác, cần đánh giá tổng kết quá trình thực hiện Chiến lược phát triển ngành cơ khí Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035, để từ đó xem xét, điều chỉnh, bổ sung một số nội dung của chiến lược cho phù hợp với tính hình mới, nhất là cần điều chỉnh, bổ sung các sản phẩm cơ khí trọng điểm cho phù hợp với tình hình kinh tế, xã hội trong và ngoài nước.

Trên cơ sở Chiến lược phát triển ngành cơ khí được điều chỉnh, cần thiết phải xây dựng một chương trình tổng thể của nhà nước để hỗ trợ cho công tác nghiên cứu và làm chủ công nghệ trong từng lĩnh vực cụ thể được ưu tiên phát triển. Các đề tài/dự án được đăng ký và phê duyệt hàng năm sẽ bám sát theo các mục tiêu đặt ra tại chương trình này.

Rõ ràng, cơ khí Việt Nam vẫn còn nhiều cơ hội để phát triển và chiếm lĩnh thêm thị phần, vì vậy, cần thiết phải có sự nâng đỡ về chính sách của các bộ, ngành và Nhà nước trong việc tạo thị trường, liên kết thương mại hóa sản phẩm và nâng cao năng lực công nghệ cho doanh nghiệp.

Việc ban hành các chính sách khuyến khích tiêu thụ sản phẩm cơ khí trong nước do các đơn vị nghiên cứu Việt Nam làm chủ luôn là điều các đơn vị nghiên cứu trong nước mong đợi.

Cùng với đó, các viện nghiên cứu, các đơn vị cơ khí chuyên ngành cần xây dựng các chương trình nghiên cứu, đầu tư tiềm lực khoa học và công nghệ để nghiên cứu tiếp nhận chuyển giao công nghệ tiến tới làm chủ việc thiết kế, chế tạo các dây chuyền thiết bị toàn bộ trong các lĩnh vực này.

Xin cảm ơn ông!

​

Nguồn: Baocongthuong