Chuyên gia, doanh nghiệp nói gì về sản xuất công nghiệp năm 2025?

Số liệu công bố ngày 5/1 của Cục Thống kê (Bộ Tài chính) cho thấy, chỉ số sản xuất toàn ngành công nghiệp (IIP) năm 2025 ước tăng 9,2% so với năm trước, mức tăng cao nhất trong vòng sáu năm qua. Kết quả này vượt xa giai đoạn 2019 - 2024 và tiếp tục khẳng định vai trò trụ cột của khu vực công nghiệp trong tăng trưởng GDP.

Kết quả này cho thấy sức chống chịu và khả năng thích ứng của khu vực sản xuất trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định.

Ở góc độ doanh nghiệp, bức tranh sản xuất công nghiệp năm 2025 được nhìn nhận đa chiều hơn. Trao đổi với phóng viên Báo Công Thương bên lề chương trình cà phê doanh nhân HANSIBA, ông Nguyễn Hồng Phong – Chủ tịch HĐQT Công ty TNHH Dụng cụ An Mi cho biết, dù sản xuất toàn ngành tăng trưởng tích cực, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa đạt được kỳ vọng ban đầu.

Theo ông Phong, năm 2025 doanh nghiệp đặt mục tiêu tăng trưởng 35%, song thực tế chỉ đạt khoảng 20%: "Dù chưa đạt kỳ vọng, đây không phải kết quả tiêu cực. Quan trọng là doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược, chuẩn bị các phương án thích ứng cho giai đoạn tiếp theo".

Nêu rõ nguyên nhân, ông Phong cho rằng, nó đến từ cả yếu tố trong nước và quốc tế. Trong nước, nhiều chính sách liên quan đến thuế, thủ tục hành chính và hoạt động doanh nghiệp có sự điều chỉnh khi triển khai mô hình chính quyền hai cấp. Dù định hướng là cải cách, nhưng trong giai đoạn đầu, bộ máy chưa vận hành trơn tru khiến doanh nghiệp gặp khó khăn nhất định.

Ở bên ngoài, đứt gãy chuỗi logistics, căng thẳng địa chính trị và cạnh tranh thương mại, công nghệ giữa các cường quốc tiếp tục tạo sức ép lớn. Đặc biệt, giá nguyên vật liệu đầu vào, nhất là nhóm vật liệu công nghệ cao, tăng mạnh do Trung Quốc siết khai khoáng và hạn chế xuất khẩu.

Theo tính toán của doanh nghiệp, giá một số nguyên liệu đã tăng hơn 300% trong năm 2025 và biến động theo từng ngày, ảnh hưởng trực tiếp đến cả kế hoạch ngắn hạn lẫn dài hạn.

PGS.TS Nguyễn Thường Lạng - chuyên gia kinh tế và thương mại quốc tế đánh giá, thách thức lớn nhất của sản xuất công nghiệp Việt Nam hiện nay không chỉ nằm ở chi phí hay thị trường, mà là vấn đề cấu trúc chuỗi giá trị.

“Công nghiệp hỗ trợ của Việt Nam vẫn chưa đủ mạnh, khiến doanh nghiệp khó đáp ứng các yêu cầu về nội địa hóa, từ đó chưa tận dụng hiệu quả ưu đãi từ các hiệp định thương mại tự do. Nếu không cải thiện, nguy cơ rơi vào ‘bẫy xuất xứ’ là hiện hữu”, PGS.TS Nguyễn Thường Lạng phân tích.

Để nâng cao năng lực cạnh tranh, theo PGS.TS Nguyễn Thường Lạng, doanh nghiệp Việt Nam cần từng bước làm chủ công nghệ, quy trình sản xuất, tăng tỷ lệ sử dụng nguyên liệu trong nước và tái cấu trúc chuỗi cung ứng. Đây là điều kiện then chốt để nâng cao giá trị gia tăng và tận dụng hiệu quả các Hiệp định thương mại tự do (FTA).

Bước sang năm 2026, ngành Công Thương đặt mục tiêu IIP tăng trên 10%. Theo các chuyên gia, mục tiêu này khả thi nếu các điểm nghẽn về thể chế, vốn, công nghiệp hỗ trợ và liên kết ngành được tháo gỡ đồng bộ.

Việc hoàn thiện khung pháp lý, khuyến khích chế biến sâu, phát triển chuỗi giá trị nội địa, đẩy nhanh đầu tư hạ tầng giao thông, năng lượng và hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ được xem là những giải pháp trọng tâm. Đặc biệt, phát triển thị trường nội địa đủ lớn sẽ là “bệ đỡ” quan trọng giúp doanh nghiệp công nghiệp trong nước nâng cao sức chống chịu trước biến động toàn cầu.

Tăng trưởng 9,2% năm 2025 là kết quả đáng ghi nhận, nhưng quan trọng hơn là cách Việt Nam tận dụng đà tăng này để tái cấu trúc nền công nghiệp. Nếu làm tốt, sản xuất công nghiệp không chỉ tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng GDP, mà còn trở thành nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững trong những năm tới.