Bảo vệ môi trường tại các Khu công nghiệp: Những tín hiệu tích cực và các thách thức cần giải quyết

Công tác bảo vệ môi trường tại các khu công nghiệp (KCN) và khu kinh tế (KKT) tỉnh Đồng Nai đang có những bước tiến đáng kể, với nhiều KCN đã đạt tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải gần như tuyệt đối. Tuy nhiên, hành trình hướng tới một nền công nghiệp bền vững vẫn còn nhiều thách thức, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ từ các cơ quan quản lý và nhận thức thay đổi từ phía doanh nghiệp.

Theo số liệu từ Ban Quản lý các Khu công nghiệp, khu kinh tế tỉnh Đồng Nai, hầu hết các KCN đang hoạt động đều đã được cấp Giấy phép môi trường (GPMT) và đạt tỷ lệ thu gom chất thải nguy hại và chất thải rắn thông thường lên tới 100%. Đây là một tín hiệu tích cực cho thấy sự tuân thủ pháp luật của các doanh nghiệp.

Tuy nhiên, vẫn còn một số điểm đáng chú ý. Một số KCN lớn như Biên Hòa II, Gò Dầu và đặc biệt là Nhơn Trạch III (giai đoạn 1) đang đối mặt với tình trạng lưu lượng nước thải phát sinh vượt quá công suất thiết kế của hệ thống xử lý tập trung. Điều này tiềm ẩn nguy cơ ô nhiễm nếu không có giải pháp nâng cấp kịp thời.

Thực trạng và những khó khăn, vướng mắc

Dù đã có những nỗ lực trong việc hoàn thiện chính sách, việc thực thi vẫn gặp nhiều rào cản. Hai Nghị định quan trọng của Chính phủ là Nghị định 45/2022/NĐ-CP và Nghị định 08/2022/NĐ-CP đã đưa ra những quy định chặt chẽ hơn, nhưng lại gây khó khăn cho doanh nghiệp và cơ quan quản lý.

Một số doanh nghiệp, dù không gây ô nhiễm, vẫn bị đình chỉ hoạt động do vướng mắc về thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, quy định về việc xây dựng hố ga lắng cặn, tách váng dầu cho hệ thống thoát nước mưa tại KCN cũng khó triển khai do thiếu hướng dẫn kỹ thuật và diện tích xây dựng.

Theo thông in từ Ban Quản lý các Khu công nghiệp, khu kinh tế tỉnh Đồng Nai, trong năm 2024 và nửa đầu năm 2025, đơn vị đã phối hợp và xử lý kịp thời hơn 80 trường hợp vi phạm môi trường, với tổng số tiền phạt lên đến hơn 26 tỷ đồng. Ban Quản lý cũng kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, điều chỉnh quy định để không áp dụng hình thức đình chỉ hoạt động đối với các vi phạm thủ tục hành chính không gây ô nhiễm.

Phát triển bền vững từ mô hình KCN sinh thái

Đồng Nai đã tiên phong trong việc chuyển đổi sang mô hình KCN sinh thái, với KCN Amata được chọn làm điểm sáng. Với sự hỗ trợ của Dự án KCN sinh thái toàn cầu do Cục Kinh tế Liên bang Thụy Sỹ (SECO) tài trợ, KCN Amata đã đạt được 86% tiêu chí theo khung quốc tế và tiềm năng đạt 97% trong tương lai.

Đây là một hướng đi đột phá, giúp các doanh nghiệp tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải thông qua các giải pháp sản xuất sạch hơn và cộng sinh công nghiệp. Tuy nhiên, việc áp dụng mô hình này vẫn gặp phải rào cản về nhận thức, tài chính và chính sách đồng bộ.

Giải pháp cho chặng đường phía trước

Để vượt qua những khó khăn hiện tại, Đồng Nai đã đề ra một số giải pháp trọng tâm trong 5 năm tới:

• Kiến nghị hoàn thiện pháp lý: Đề xuất sửa đổi các quy định còn bất cập, đặc biệt là việc xử phạt vi phạm hành chính, để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp.

• Thúc đẩy kinh tế xanh: Xây dựng chính sách ưu đãi mạnh mẽ hơn cho các doanh nghiệp áp dụng công nghệ sạch, năng lượng tái tạo và tham gia mô hình cộng sinh công nghiệp.

• Đầu tư vào công nghệ: Tăng cường hợp tác quốc tế để tiếp cận công nghệ xử lý chất thải hiện đại, đồng thời xây dựng hệ thống quan trắc và cảnh báo ô nhiễm tự động, chính xác hơn.

• Nâng cao nhận thức: Tiếp tục tổ chức các buổi tập huấn, hội thảo để trang bị kiến thức về sản xuất sạch hơn, kinh tế tuần hoàn cho cộng đồng doanh nghiệp.

Công tác bảo vệ môi trường không chỉ là trách nhiệm của riêng cơ quan quản lý mà cần sự chung tay của toàn xã hội, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp. Với những định hướng rõ ràng và nỗ lực không ngừng, Đồng Nai đang từng bước hướng đến mục tiêu phát triển kinh tế bền vững, hài hòa với môi trường./.