Bảo quản thực phẩm sai cách, nguy cơ cao dẫn đến mất an toàn thực phẩm

Thói quen tích trữ thực phẩm trong tủ lạnh ngày càng phổ biến, nhưng nếu bảo quản sai cách sẽ tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe.

Thói quen tích trữ phổ biến nhưng tiềm ẩn rủi ro

Giữa những ngày nắng nóng kéo dài tại TP. Hồ Chí Minh, khi nhiệt độ ngoài trời thường xuyên chạm ngưỡng 35 - 3 6 độ C, nhiều gia đình lựa chọn hạn chế ra ngoài, đi chợ một lần cho vài ngày và tích trữ thực phẩm trong tủ lạnh để tiện sinh hoạt.

Những chiếc tủ lạnh vì thế trở thành “kho dự trữ” với đủ loại thực phẩm từ rau củ, thịt cá đến các món ăn đã chế biến sẵn. Sự tiện lợi này giúp tiết kiệm thời gian, công sức, nhưng cũng kéo theo nguy cơ mất an toàn thực phẩm nếu việc bảo quản không đúng cách.

Ghi nhận thực tế tại các khu dân cư và khu trọ tập trung cho thấy, không ít gia đình có xu hướng tích trữ thực phẩm cho cả tuần. Từ thịt, cá sống được cấp đông đến các món ăn chín được giữ lại qua nhiều bữa. Tuy nhiên, việc bảo quản trong thực tế lại chưa đảm bảo khi thực phẩm sống và chín để chung, tủ lạnh bị nhồi nhét quá nhiều, hoặc thức ăn để quá lâu nhưng vẫn được sử dụng vì tâm lý tiếc của.

Chia sẻ với phóng viên Báo Công Thương, chị Giang Anh Thư (ngụ phường Tôn Đản, TP. Hồ Chí Minh) cho biết: "Gia đình tôi hay được người thân ở quê gửi thực phẩm lên, từ thịt cá đến rau củ nên tủ lạnh lúc nào cũng đầy ắp. Nhiều khi gửi lên một lần khá nhiều nên tôi phải chia nhỏ ra để trữ dần", chị Thư nói.

Cũng theo chị Thư, do số lượng thực phẩm nhiều, việc sắp xếp trong tủ lạnh đôi khi không hợp lý, có món để khá lâu hoặc phải rã đông rồi cấp đông lại nhiều lần.

Không riêng các hộ gia đình, thói quen này cũng phổ biến ở sinh viên và người lao động. Với họ, việc nấu một lần ăn nhiều bữa vừa tiết kiệm chi phí vừa giảm thời gian nấu nướng. Cùng khu trọ, chị Nguyễn Thị Hồng, công nhân làm việc tại khu chế xuất Tân Thuận cho biết: "Tôi thường đi làm về muộn, dạo này thời tiết lại nóng nên tôi hay nấu một lần rồi chia ra ăn 2 - 3 bữa cho tiện. Có hôm sáng mang theo cơm trưa, tối về hâm lại phần còn lại để ăn tiếp", chị nói.

Đây là thói quen rất phổ biến của nhiều gia đình hiện nay. Sau mỗi bữa ăn, thức ăn thừa được cất vào tủ lạnh và hâm lại vào ngày hôm sau, thậm chí vài ngày sau. Vấn đề là, dù được bảo quản lạnh, vi khuẩn vẫn có thể phát triển chậm. Đặc biệt với các món giàu đạm như thịt, cá nếu để lâu có thể bị biến chất, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và ảnh hưởng đến sức khỏe. 

Sai cách bảo quản làm gia tăng nguy cơ mất an toàn thực phẩm

Trả lời phỏng vấn Báo Công Thương, PGS.TS Nguyễn Thị Lâm - nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, chỉ cần để thực phẩm ở nhiệt độ trong phòng vài giờ trong thời tiết nóng, vi khuẩn đã có thể phát triển nhanh chóng. Ngay cả khi sau đó đưa vào tủ lạnh, nếu cách bảo quản không đúng thì nguy cơ hư hỏng vẫn còn.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, một trong những sai lầm phổ biến là nhồi nhét quá nhiều thực phẩm vào tủ lạnh, khiến luồng khí lạnh không thể phân bổ đều. Điều này dẫn đến việc một số khu vực trong tủ không đủ lạnh, tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Bên cạnh đó, việc để chung thực phẩm sống và chín, hoặc bảo quản thức ăn quá lâu cũng làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn chéo.

Không ít người vẫn có thói quen rã đông thực phẩm rồi cấp đông lại nhiều lần, hoặc sử dụng lại thức ăn đã để qua đêm mà không kiểm tra kỹ tình trạng. "Tủ lạnh chỉ giúp làm chậm quá trình phát triển của vi khuẩn chứ không thể tiêu diệt hoàn toàn. Mỗi loại thực phẩm đều có thời gian bảo quản nhất định, nếu vượt quá thời gian này thì nguy cơ mất an toàn là rất cao. Điều này đặc biệt đáng lưu ý trong bối cảnh nhiều gia đình có thói quen tích trữ thực phẩm hoặc tận dụng đồ ăn thừa trong nhiều ngày", PGS.TS Nguyễn Thị Lâm nhấn mạnh.

Thực tế, khoảng cách giữa nhận thức và hành vi vẫn còn khá lớn. Nhiều người hiện nay vẫn còn giữ tâm lý chủ quan, đôi khi vẫn sử dụng lại thức ăn từ hôm trước nếu thấy chưa có dấu hiệu hỏng. Chính tâm lý chủ quan này đang vô tình làm gia tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm trong cộng đồng. Đặc biệt trong mùa nắng nóng, khi vi khuẩn phát triển nhanh hơn bình thường, chỉ một sơ suất nhỏ trong bảo quản cũng có thể dẫn đến hậu quả không mong muốn.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, để đảm bảo an toàn thực phẩm người dân cần tuân thủ một số nguyên tắc cơ bản. Trước hết là kiểm soát nhiệt độ tủ lạnh ở mức chuẩn và không để thực phẩm ngoài môi trường quá lâu. Cần phân loại rõ ràng thực phẩm sống và chín, bảo quản trong hộp kín hoặc túi chuyên dụng để tránh nhiễm khuẩn và ám mùi. Không nên nhồi nhét quá nhiều thực phẩm trong tủ, đồng thời vệ sinh định kỳ để loại bỏ vi khuẩn và thực phẩm hư hỏng. Ngoài ra, nên ghi nhớ thời gian bảo quản từng loại thực phẩm và ưu tiên sử dụng sớm, tránh tích trữ quá lâu. Việc rã đông cũng cần thực hiện đúng cách, như trong ngăn mát hoặc bằng thiết bị hỗ trợ, thay vì để ở nhiệt độ phòng.