THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN VÀ CƠ HỘI CHO NÔNG SẢN VIỆT NAM

​Theo thống kê, giá trị xuất khẩu nông sản của Việt Nam vào thị trường Nhật Bản hiện chiếm chưa tới 2% tổng giá trị xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam vào quốc gia này. Do đó, dư địa xuất khẩu nông sản sang thị trường này còn rất lớn.

Hiện nhóm hàng nông sản xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản mới chỉ dừng lại ở 6 nhóm chính, trong khi một số mặt hàng nông sản thế mạnh của Việt Nam như gạo, chè, sản phẩm chăn nuôi,… vẫn chưa có cơ hội xuất khẩu và tiến sâu vào thị trường Nhật Bản. Có nhiều nguyên nhân khiến nông sản xuất khẩu của Việt Nam sang Nhật Bản chưa tương xứng với tiềm năng của Việt Nam, trong đó có vấn đề nan giải nhất là tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm của Nhật Bản rất khắt khe, khiến các doanh nghiệp Việt Nam không dễ đáp ứng.

Các yêu cầu về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm... đối với hàng nhập khẩu từ nước ngoài, trong đó có Việt Nam, vào thị trường Nhật Bản là rất cao, gây ra ít nhiều khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu và nhập khẩu. Ngoài ra,  các doanh nghiệp Việt Nam chưa chú trọng đến việc đáp ứng được những tiêu chuẩn mà phía Nhật Bản đặt ra, cũng như tính cần thiết của việc liên kết với các tổ chức kiểm định có thẩm quyền để kiểm định chất lượng của nông sản Việt Nam.

Các quy định này được phân cấp từ những quy định bắt buộc của pháp luật cho đến tiêu chuẩn quốc tế và chuyên ngành. Những tiêu chuẩn đặc thù kỹ thuật về nông nghiệp của Nhật Bản rất khắt khe không dễ đáp ứng

Thị trường Nhật Bản rất khó vào, nhưng nếu đã vào được thì xuất khẩu sang thị trường này sẽ bền vững, đồng thời có thể mở rộng sang các nước khác. Thông qua việc tận dụng tốt ưu đãi cắt giảm thuế từ các FTAs mà hai nước là thành viên; tham gia các chương trình kết nối giao thương trực tiếp và trực tuyến; tham gia các đoàn xúc tiến thương mại và trưng bày hàng hóa tại các hội chợ, các doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp cận tốt hơn với các đối tác tại Nhật Bản.

Các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản Việt Nam cần xác định tầm quan trọng của việc liên kết với các tổ chức kiểm định chất lượng của Nhật Bản để hiểu rõ và đáp ứng chính xác các tiêu chuẩn kỹ thuật từ phía Nhật Bản, từ đó giảm thiểu rủi ro bị từ chối nhập khẩu hoặc tiêu hủy lô hàng.

Việc sản phẩm đảm bảo chất lượng do tổ chức kiểm định uy tín của Nhật chứng nhận có giá trị cao, tạo sự tin tưởng với đối tác nhập khẩu và người tiêu dùng Nhật Bản. Vì thế, các doanh nghiệp nông sản nên kết nối với nhau để giảm bớt chi phí mời đối tác và chuyên gia Nhật Bản. Khi có chứng nhận từ các tổ chức này, các doanh nghiệp Việt Nam sẽ dễ dàng thuyết phục đối tác, thúc đẩy quan hệ hợp tác lâu dài. Khi đó, các lô hàng sẽ được ưu tiên thông quan nhanh hơn và ít phải kiểm tra lại tại cảng nhập khẩu, giúp tiết kiệm chi phí lưu kho, vận chuyển và tránh làm giảm chất lượng nông sản, đặc biệt với hàng tươi sống.

Hợp tác Việt Nam - Nhật Bản trong lĩnh vực nông nghiệp cũng được đẩy mạnh trong 5 thập kỷ vừa qua. Nhật Bản là thị trường có sức tiêu thụ lớn, đặc biệt đối với các sản phẩm nông lâm thủy sản, thực phẩm chế biến, trong khi lao động làm nông nghiệp ở Nhật đang giảm đi. Vì vậy, cơ hội để nông sản Việt Nam thâm nhập vào thị trường Nhật Bản là rất lớn, đặc biệt những nông sản được sản xuất theo tiêu chuẩn Nhật, có chất lượng cao và uy tín với khách hàng.Hiện Nhật Bản là thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 của Đồng Nai, sau Hoa Kỳ và Trung Quốc. Trong hơn 8 tháng của năm 2024, kim ngạch xuất khẩu vào thị trường Nhật Bản là hơn 1,3 tỷ USD, tăng gần 8% so với cùng kỳ năm trước. Đây là thị trường chiếm 9,5% trong tổng kim ngạch xuất khẩu của tỉnh. Các mặt hàng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh xuất nhiều qua Nhật Bản là máy móc, thiết bị, dụng cụ phụ tùng; gỗ và sản phẩm gỗ; giày dép; dệt may.

Ngoài các sản phẩm công nghiệp, hiện các doanh nghiệp ở Đồng Nai đã xuất khẩu được thịt gà chế biến, trứng cút, trứng gà, trái chuối và một số loại nông sản khác qua thị trường Nhật Bản, song sản lượng xuất khẩu chưa nhiều. Nhật Bản có nhu cầu nhập nhiều loại trái cây nhiệt đới như: xoài, thanh long, chôm chôm, chuối, bưởi, nhãn. Do đó, các nhà vườn liên kết với doanh nghiệp xuất khẩu, sản xuất đảm bảo các quy trình kỹ thuật quốc gia này yêu cầu, có thể xuất khẩu nông sản vào thị trường này với giá cao.  ​​