Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên giao 6 nhiệm vụ trọng tâm cho Viện Công nghiệp thực phẩm

Khẳng định vị thế đầu ngành công nghệ thực phẩm

Tại buổi làm việc, Viện trưởng Viện Công nghiệp thực phẩm Vũ Nguyên Thành đã báo cáo kết quả hoạt động của Viện giai đoạn 2020-2025 và phương hướng nhiệm vụ giai đoạn 2026-2030. Theo đó, Viện Công nghiệp Thực phẩm là một trong những viện nghiên cứu đầu ngành của Việt Nam và là viện nghiên cứu duy nhất của Bộ Công Thương trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm và công nghệ sinh học.

Viện cũng là một đơn vị quan trọng trong mạng lưới bảo tồn gen quốc gia và quốc tế, đang lưu giữ hơn 1700 chủng vi sinh vật công nghiệp. Thành quả này là kết quả từ hơn 50 năm nghiên cứu của các đề tài cấp Bộ và cấp Nhà nước do các nhà khoa học trong và ngoài Viện thực hiện, cũng như sự hỗ trợ tích cực của Bộ Công Thương và ngành An ninh trong việc thu thập giống sản xuất. Các nguồn gen bảo tồn tại Viện được cung cấp làm giống sản xuất cho doanh nghiệp, chủng tham chiếu cho các phòng xét nghiệm, và vi sinh vật phục vụ nghiên cứu, đào tạo tại các Viện, Trường đại học trên cả nước.  Đồng thời báo cáo của Viện cũng nhận diện những hạn chế, tồn tại và chỉ ra nguyên nhân để xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác của viện và các đơn vị liên quan.

Cũng tại buổi làm việc, đại diện lãnh đạo các đơn vị Bộ đã phát biểu 19 ý kiến tập trung vào những vấn đề then chốt liên quan đến chức năng, nhiệm vụ và định hướng phát triển của Viện. Các ý kiến đều bày tỏ sự ghi nhận kết quả đã đạt được. Đồng thời trao đổi về các kiến nghị, đề xuất nhiều giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả nghiên cứu, tăng cường liên kết với doanh nghiệp, đẩy mạnh thương mại hóa sản phẩm khoa học, cũng như củng cố vai trò tham mưu, tư vấn chính sách của Viện trong giai đoạn tới…

Lắng nghe báo cáo của Viện Công nghiệp thực phẩm và các ý kiến thảo luận tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên đánh giá cao những kết quả mà Viện Công nghiệp thực phẩm đã đạt được trong thời gian qua, đặc biệt là nỗ lực nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ phục vụ sản xuất, đời sống. Bộ trưởng nhấn mạnh, tiềm năng của Viện Công nghiệp thực phẩm là rất lớn. Khả năng hợp tác của Viện với các đơn vị trong Bộ rất nhiều, chưa kể đến sự kết nối với các cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức bên ngoài.

“Với chức năng, nhiệm vụ được giao, đặt trong bối cảnh phát triển của đất nước hiện nay, tôi tin rằng Viện hoàn toàn có cơ hội và điều kiện để phát triển mạnh mẽ”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên khẳng định.

Thống nhất với các ý kiến phát biểu tại hội nghị, Bộ trưởng nhận định, nhận định, những năm qua, Viện Công nghiệp thực phẩm đã rất nỗ lực phấn đấu đạt được một số thành tựu nổi bật. Cụ thể, Viện đã từng bước khẳng định vai trò, vị thế của đơn vị nghiên cứu đầu ngành trong lĩnh vực công nghệ thực phẩm và công nghệ sinh học; đặt nền móng và tạo ra những bước đột phá, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp thực phẩm; đồng thời, là một trong những cơ sở hàng đầu của mạng lưới bảo tồn gen quốc gia và quốc tế (với hơn 1.700 chủng vi sinh vật công nghiệp), phục vụ cho các doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, tạo cơ sở hạ tầng quan trọng cho phát triển công nghiệp sinh học tại Việt Nam.

Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên, Viện đã và đang làm khá tốt vai trò tư vấn chính sách, tích cực tham mưu cho Lãnh đạo Bộ ban hành (hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành) các chiến lược, quy hoạch, cơ chế, chính sách phát triển ngành công nghiệp thực phẩm; rà soát xây dựng, sửa đổi các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật quốc gia và đề xuất các biện pháp quản lý an toàn thực phẩm đối với các sản phẩm thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ.

Công tác nghiên cứu phát triển và làm chủ công nghệ phục vụ sản xuất công nghiệp chế biến thực phẩm đạt kết quả bước đầu khá tích cực. Một số quy trình sản xuất và sản phẩm mới từ phụ phẩm nông nghiệp do Viện nghiên cứu, phát triển và chuyển giao cho các doanh nghiệp, cơ sở sản xuất đã góp phần nâng cao giá trị chuỗi sản xuất, giảm phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, nâng cao tính tự chủ của ngành công nghiệp thực phẩm Việt Nam.

Viện cũng đã chủ động kết nối, phối hợp với các doanh nghiệp trong việc đưa các kết quả nghiên cứu vào ứng dụng trong thực tiễn, góp phần hiện thực hóa chủ trương của Bộ là “kết nối viện nghiên cứu với doanh nghiệp”. Một số công nghệ và sản phẩm của Viện đã được các doanh nghiệp tiếp nhận, thương mại hóa khá thành công.

Công tác hợp tác quốc tế và đào tạo sau đại học, nghiên cứu sinh chuyên ngành công nghệ sinh học, công nghệ thực phẩm tại Viện được chú trọng triển khai thực hiện tốt, góp phần phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao, đóng góp tích cực vào sự phát triển của Ngành và đất nước.

Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, hạn chế của Viện Công nghiệp thực phẩm, đồng thời phân tích các nguyên nhân chủ quan, khách quan nhằm xác định phương hướng nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.

Sáu nhiệm vụ trọng tâm của Viện Công nghiệp thực phẩm

Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh, đất nước ta đang bước vào thời kỳ phát triển mới trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang là xu hướng chủ đạo và phát triển mạnh mẽ, mang lại những thời cơ, thuận lợi và khó khăn, thách thức mới đan xen.

Cùng với các ngành kinh tế khác, ngành Công nghiệp thực phẩm đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế bền vững, bởi không chỉ tạo đầu ra và giúp gia tăng giá trị cho ngành nông nghiệp, mà còn góp phần thúc đẩy phát triển công nghiệp chế biến và các dịch vụ liên quan, tạo hiệu ứng lan tỏa, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, nhất là đối với quốc gia có nhiều tiềm năng, thế mạnh, nguồn lực tự nhiên phong phú và một nền văn hóa ẩm thực đa dạng như Việt Nam. Tuy nhiên, nước ta cũng đang đối diện với tình trạng thất thoát, lãng phí thực phẩm ở tất cả các khâu (từ sản xuất, thu hoạch, chế biến, bảo quản đến tiêu dùng), đòi hỏi phải tập trung đầu tư cải thiện cơ sở hạ tầng và nghiên cứu, phát triển các công nghệ tiên tiến trong bảo quản và chế biến sau thu hoạch.

Với vai trò là đơn vị nghiên cứu đầu ngành về công nghệ thực phẩm, Bộ trưởng yêu cầu Viện phải tập trung nghiên cứu và phát triển các công nghệ mới, tiên tiến trong lĩnh vực chế biến và bảo quản, góp phần giảm thất thoát, lãng phí lương thực, thực phẩm, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia và phát triển bền vững ngành công nghiệp thực phẩm.

Với yêu cầu đó, Bộ trưởng đề nghị Lãnh đạo, cán bộ viên chức, người lao động của Viện tập trung thực hiện tốt một số nhiệm vụ trọng tâm:

Một là, tiếp tục nghiên cứu, quán triệt đầy đủ, sâu sắc và triển khai thực hiện thật tốt các chủ trương, quan điểm của Đảng, Nhà nước và của ngành Công Thương, đặc biệt là trong lĩnh vực Công nghiệp thực phẩm, như: (1) Chiến lược phát triển Công nghiệp thực phẩm Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; (2) Các Nghị quyết được xem là ‘Bộ tứ trụ cột” của Bộ Chính trị và Nghị quyết 193/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù, tạo đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; (3) Bám sát Đề án Tái cơ cấu ngành Công Thương và hàng loạt các quy hoạch, chiến lược, kế hoạch phát triển Ngành giai đoạn đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.

Hai là, tập trung thực hiện tái cơ cấu tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn. Chú trọng sử dụng hiệu quả cơ sở vật chất, trang thiết bị nghiên cứu hiện có, đồng thời, tăng cường đầu tư nâng cấp trang thiết bị và hợp tác. Chú trọng đào tạo, phát triển đội ngũ cán bộ nghiên cứu khoa học công nghệ đủ mạnh, có khả năng công bố quốc tế và đăng ký sáng chế nhằm xây dựng Viện Công nghiệp thực phẩm trở thành Trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo hàng đầu trong lĩnh vực thực phẩm ở Việt Nam, đạt trình độ tiên tiến trong khu vực và quốc tế.

Ba là, tiếp tục thực hiện tốt công tác tham mưu, tư vấn chính sách, cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn để phối hợp với các đơn vị chức năng của Bộ xây dựng, hoàn thiện các cơ chế chính sách, chiến lược phát triển Ngành; đặc biệt phải tập trung nghiên cứu, xây dựng đồng bộ hệ thống các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn thực phẩm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm an toàn thực phẩm và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.

Bốn là, tập trung đổi mới mạnh mẽ phương thức hoạt động theo hướng đẩy mạnh gắn kết với các đơn vị chức năng của Bộ và với các Tập đoàn, Tổng công ty, lấy doanh nghiệp làm trung tâm; mọi hoạt động khoa học công nghệ phải gắn với sản xuất, bắt đầu trước hết từ yêu cầu của thị trường để có những sản phẩm khoa học công nghệ thiết thực, hiệu quả, có sức lan tỏa mạnh và được ứng dụng nhanh chóng, hiệu quả vào thực tiễn. Tiên phong trong nghiên cứu, phát triển và chuyển giao các công nghệ bảo quản, chế biến thực phẩm (đặc biệt là các công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường), gắn với yêu cầu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn; tập trung phát triển các sản phẩm mới, có giá trị dinh dưỡng cao và phù hợp với xu hướng tiêu dùng hiện đại, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường về thực phẩm sạch, an toàn. Từng bước hình thành các tài sản trí tuệ (gồm các sáng chế, giải pháp hữu ích) để đẩy mạnh quá trình thương mại hóa sản phẩm thông qua việc liên danh, liên kết, góp vốn, mở rộng sản xuất bằng các tài sản trí tuệ của Viện.

Năm là, đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu, tổ chức đào tạo có uy tín lớn ở trong và ngoài nước để trao đổi, chia sẻ, tiếp thu trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý, kỹ năng thực hành, tiến tới làm chủ các công nghệ hiện đại của khu vực và quốc tế. Qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và khẳng định vai trò của Viện là trung tâm nghiên cứu đầu ngành về công nghệ thực phẩm. Tiếp tục mở rộng và nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác đào tạo sau đại học, nghiên cứu sinh về chuyên ngành công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm, góp phần đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng góp tích cực vào sự phát triển bền vững của Viện, của Ngành và của đất nước. Đồng thời, làm tốt công tác tuyên truyền, nhất là truyền thông, quảng bá thương hiệu của Viện, tạo dựng niềm tin với các đối tác, với người tiêu dùng, tạo sự đồng thuận xã hội đối với các hoạt động của Viện trong tiến trình chinh phục những thành công mới.

Sáu là, Bộ trưởng yêu cầu Viện Công nghiệp thực phẩm cần làm thật tốt công tác xây dựng và củng cố đoàn kết nội bộ. Đồng thời đề cao vai trò của lãnh đạo cấp ủy, tổ chức Đảng; phát huy vai trò của các tổ chức chính trị trong Viện, và phát huy vai trò tiên phong, gương mẫu của lãnh đạo, cán bộ Đảng viên, từng bước khẳng định vai trò, vị thế nhằm đạt được các mục tiêu đề ra.

Đối với các đề xuất, kiến nghị của Viện tại buổi làm việc, Bộ thưởng yêu cầu các đơn vị liên quan theo chức năng, nhiệm vụ được giao khẩn trương phối hợp rà soát, thẩm định, báo cáo Lãnh đạo Bộ xem xét, giải quyết theo thẩm quyền trong thời gian sớm nhất, bảo đảm phù hợp với chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và tình hình, khả năng thực tế của Viện.