Ngành than giữ nhịp cung ứng giữa biến động năng lượng toàn cầu

Trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động mạnh, từ xung đột địa chính trị đến áp lực giá nhiên liệu, yêu cầu đảm bảo nguồn cung ổn định ngày càng trở nên cấp thiết. Với Việt Nam, than vẫn là trụ cột cho sản xuất điện, nên năng lực ứng phó của ngành càng được đặt dưới áp lực lớn.

Không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành và vượt kế hoạch quý I/2026, kết quả sản xuất - tiêu thụ than của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đang phản ánh rõ hơn một vấn đề lớn là năng lực thích ứng của ngành than trước những biến động ngày càng phức tạp của thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong tháng 3/2026, nhiều yếu tố thuận lợi như thời tiết ít mưa, số ngày sản xuất nhiều đã góp phần giúp sản lượng than nguyên khai đạt 3,656 triệu tấn, vượt 7,2% kế hoạch tháng. Lũy kế quý I, hầu hết các chỉ tiêu chủ chốt đều đạt trên 25% kế hoạch năm, trong đó than tiêu thụ đạt 12,5 triệu tấn, tương đương 1/4 mục tiêu cả năm. Những con số này cho thấy khả năng tổ chức sản xuất và điều hành linh hoạt của ngành than.

Tuy nhiên, đằng sau kết quả tích cực là sức ép không nhỏ. Diễn biến xung đột tại Trung Đông tiếp tục làm gia tăng bất ổn nguồn cung năng lượng toàn cầu, kéo theo giá nhiên liệu tăng cao và chi phí đầu vào leo thang. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp tới hoạt động khai thác, vận chuyển, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với việc đảm bảo chuỗi cung ứng than trong nước, đặc biệt là cho sản xuất điện.

Bước sang tháng 4/2026, TKV đặt kế hoạch sản xuất 3,17 triệu tấn than nguyên khai và tiêu thụ hơn 5,1 triệu tấn, trong đó riêng than cho điện chiếm trên 4,1 triệu tấn. Con số này cho thấy vai trò then chốt của than trong đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, nhất là trong bối cảnh các nguồn năng lượng khác tiềm ẩn nhiều rủi ro.

Vấn đề đặt ra không chỉ là “sản xuất bao nhiêu”, mà là “duy trì dòng chảy ổn định như thế nào”. Thực tế cho thấy, việc tăng cường chế biến, pha trộn, chuẩn bị chân hàng và đa dạng hóa chủng loại than đang trở thành yêu cầu bắt buộc, nhằm đáp ứng linh hoạt nhu cầu của từng nhóm khách hàng, đồng thời tránh đứt gãy chuỗi cung ứng.

Cùng với đó, những thách thức nội tại như điều kiện khai thác ngày càng xuống sâu, chi phí bóc xúc lớn, áp lực an toàn lao động và môi trường… cũng đòi hỏi ngành than phải nâng cao hiệu quả quản trị. Việc rà soát quy trình, kiểm soát rủi ro tai nạn lao động, xử lý môi trường và bảo vệ tài nguyên không còn là nhiệm vụ riêng lẻ, mà trở thành điều kiện tiên quyết để duy trì sản xuất bền vững.

Những kết quả đạt được trong quý I/2026 không chỉ là tín hiệu tích cực, mà còn tạo nền tảng cho giai đoạn tới, nơi áp lực dự báo sẽ gia tăng khi thị trường năng lượng toàn cầu vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.