Luật Dầu khí (sửa đổi): Hoàn thiện thể chế, đánh thức nguồn lực lớn

Bộ Công Thương đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Luật Dầu khí (sửa đổi). Theo tờ trình của Bộ Công Thương, Luật Dầu khí năm 2022 (có hiệu lực từ ngày 1/7/2023) được đánh giá là một trong những Luật chuyên ngành rất tiến bộ với những cơ chế, chính sách đặc thù phù hợp với thực tiễn hoạt động dầu khí tại Việt Nam.

Luật Dầu khí năm 2022 và các văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật trong những năm qua đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành dầu khí trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí, đóng góp lớn vào nguồn thu ngân sách nhà nước và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và bảo vệ chủ quyền của Việt Nam trên Biển Đông.

Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình, phát triển, thịnh vượng, hùng cường của dân tộc, với các nghị quyết chiến lược của Bộ Chính trị, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, việc tiếp tục nâng tầm của Luật Dầu khí năm 2022 đáp ứng yêu cầu mới là cần thiết. Ngày 26/9/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 105/2025/UBTVQH15 về Chương trình lập pháp năm 2026, trong đó có dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) thay thế Luật Dầu khí năm 2022. Ngày 24/10/2025 Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 2352/QĐ-TTg phân công cơ quan chủ trì soạn thảo và thời hạn trình các dự án luật, pháp lệnh, nghị quyết trong Chương trình lập pháp năm 2026, trong đó Bộ Công Thương được giao chủ trì xây dựng dự án Luật Dầu khí (sửa đổi).

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã chủ trì, phối hợp với các Bộ, cơ quan liên quan tổ chức xây dựng chính sách Luật Dầu khí (sửa đổi) theo đúng quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Ngày 26/2/2026, Bộ Công Thương có Tờ trình số 1164/TTr-BCT trình Chính phủ Hồ sơ chính sách của Luật Dầu khí (sửa đổi). Ngày 3/4/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 81/NQ-CP thông qua chính sách của Luật Dầu khí (sửa đổi).

Theo Bộ Công Thương, trong bối cảnh công tác tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí ngày càng khó khăn (sản lượng nhiều mỏ dầu khí hiện hữu đang suy giảm; các mỏ dầu khí mới hầu hết là các mỏ cận biên, trữ lượng dầu khí không cao; công tác tìm kiếm thăm dò dầu khí ở các vùng nước sâu, xa bờ gặp khó khăn do địa chất phức tạp và yếu tố phức tạp, nhạy cảm về quốc phòng, an ninh; giá dầu thô phụ thuộc vào thị trường thế giới, gần đây có những biến động bất thường nằm ngoài dự báo của các tổ chức, tư vấn quốc tế...) và tình hình thế giới có nhiều biến động ảnh hưởng lớn đến nguồn cung năng lượng (xung đột quân sự Nga - Ukraine, Trung Đông...).

Để tạo điều kiện thuận lợi hơn nữa cho Tập đoàn Công nghiệp - Năng lượng Quốc gia Việt Nam (Petrovietnam) và các nhà thầu trong hoạt động dầu khí nhằm gia tăng sản lượng khai thác và hiệu quả đầu tư, tạo động lực tăng trưởng mới, khơi thông nguồn lực, đóng góp cho tăng trưởng đất nước và ngân sách nhà nước các năm tiếp theo, góp phần đảm bảo chủ quyền trên biển và an ninh năng lượng quốc gia, việc tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách cho ngành dầu khí là cần thiết.

Bên cạnh đó, thời gian qua hoạt động dầu khí cũng đã phát sinh một số vướng mắc, bất cập cần được xử lý, gồm: Một số vấn đề khung có tính nguyên tắc mang tính đặc thù của hoạt động dầu khí phát sinh nhưng chưa được quy định cụ thể tại Luật Dầu khí năm 2022; một số vấn đề thường xuyên biến động được quy định trong Luật Dầu khí năm 2022 hiện không còn phù hợp với thực tiễn đã có những thay đổi; cùng với sự biến đổi không ngừng của các thành tựu khoa học - kỹ thuật, xu hướng chuyển dịch năng lượng, cơ chế phát triển, thúc đẩy chuỗi giá trị dầu khí và năng lượng ngoài khơi, gắn với dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao cần được bổ sung, hoàn thiện.

Theo đó, Luật Dầu khí năm 2022 cần được tiếp tục nâng cấp, sửa đổi, bổ sung toàn diện. Ngày 3/4/2026, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 81/NQ-CP về việc Thông qua 5 chính sách của Luật Dầu khí (sửa đổi).

Trên cơ sở đó, theo Bộ Công Thương dự án Luật Dầu khí (sửa đổi) tập trung vào các vấn đề như: Hoàn thiện, đơn giản hóa thủ tục, tăng cường phân quyền, giao quyền trong thẩm định, phê duyệt các bước triển khai điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí phù hợp với chủ trương định hướng của Đảng và Nhà nước; bổ sung, hoàn thiện các quy định về hợp đồng dầu khí và hoạt động dầu khí liên quan đến một số vấn đề thực tế phát sinh mang tính đặc thù của hoạt động dầu khí chưa được quy định cụ thể tại Luật Dầu khí năm 2022 và các VBQPPL dưới Luật hoặc quy định chưa phù hợp với thực tiễn đã có những thay đổi; bổ sung, hoàn thiện cơ chế chính sách quy định về ưu đãi đầu tư trong hoạt động dầu khí; quy định cơ chế, chính sách phát triển chuỗi giá trị dầu khí, bao gồm dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao và năng lượng ngoài khơi; quy định khung cho việc giảm phát thải khí nhà kính, thu giữ và lưu trữ carbon trong hoạt động dầu khí…

“Xuất phát từ thực tiễn quản lý, thực trạng thi hành pháp luật và bối cảnh tình hình hiện nay, việc xây dựng Luật Dầu khí (sửa đổi) để thay thế Luật Dầu khí năm 2022 là hết sức cần thiết, nhằm nâng tầm của Luật, tăng cường hiệu quả, hiệu lực trong quản lý nhà nước, loại bỏ rào cản, tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho nhà đầu tư, góp phần cải thiện mức độ hấp dẫn của môi trường đầu tư trong lĩnh vực dầu khí”, tờ trình của Bộ Công Thương nêu rõ.

Cũng theo Bộ Công Thương, mục đích ban hành Luật Dầu khí (sửa đổi) nhằm nâng cao tính thực tiễn, khả thi của Luật Dầu khí, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống luật pháp trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, phù hợp với các cam kết quốc tế và thông lệ công nghiệp dầu khí quốc tế. Tạo điều kiện thuận lợi cho điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí, hạn chế tối đa những khó khăn, vướng mắc, sự không rõ ràng, chồng chéo, bất cập của hệ thống pháp luật.

Tăng cường thu hút đầu tư nước ngoài và tư nhân trong lĩnh vực tìm kiếm, thăm dò và khai dầu khí trong bối cảnh hoạt động dầu khí ngày càng khó khăn, phức tạp nhất là những khu vực nước sâu, xa bờ, nhạy cảm về quốc phòng, an ninh trên Biển Đông. Cũng như phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo trong ngành dầu khí với mũi nhọn là dịch vụ dầu khí kỹ thuật cao tự chủ, phát triển dịch vụ dầu khí ra nước ngoài.

Ngoài ra, Luật Dầu khí (sửa đổi) cũng nhằm, thể chế hóa các quan điểm, đường lối của Đảng, Nhà nước trong xây dựng cơ chế, chính sách đột phá thúc đẩy phát triển ngành công nghiệp năng lượng, trong đó có ngành dầu khí. Cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng cường phân cấp, phân quyền, giao quyền đi kèm với tăng cường kiểm tra, giám sát của cơ quan quản lý nhà nước trong điều tra cơ bản về dầu khí và hoạt động dầu khí; tạo sự minh bạch rõ ràng, phòng chống tham nhũng, lãng phí, lợi ích nhóm trong quản lý và thực hiện các hoạt động dầu khí.