Bộ Công Thương thông tin về triển khai chiến lược năng lượng hydrogen

Báo cáo gửi Thủ tướng Chính phủ nêu rõ, ngày 7/2/2024, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 165/QÐ-TTg phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng hydrogen của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 (Chiến lược năng lượng hydrogen). Với vai trò là cơ quan chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương theo dõi việc triển khai chiến lược, Bộ Công Thương đã có các văn bản đôn đốc các bộ, ngành, địa phương, đơn vị liên quan tích cực triển khai các nhiệm vụ được giao tại Quyết định số 165/QĐ-TTg ngày 7/2/2024 của Thủ tướng Chính phủ và báo cáo kết quả thực hiện Chiến lược năng lượng hydrogen.

Về sản xuất năng lượng hydrogen, hiện nay, hydrogen sản xuất trong nước chủ yếu vẫn từ quá trình lọc hóa dầu và sản xuất phân đạm (hydrogen xám và hydrogen nâu) để phục vụ cho chính hoạt động của các ngành công nghiệp này với tổng khối lượng sản xuất đạt khoảng 500 nghìn tấn/năm. Kể từ khi Thủ tướng Chính phủ ban hành Chiến lược năng lượng hydrogen đã có nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước nghiên cứu đề xuất dự án sản xuất hydrogen xanh tại Việt Nam (hầu hết các dự án đang trong giai đoạn nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư, chưa hoàn thành xây dựng và vận hành thương mại).

Một số dự án sản xuất hydrogen xanh đang triển khai như: Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Trà Vinh; Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Bến Tre; Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Bạc Liêu; Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Tiền Giang…

Về sử dụng năng lượng hydrogen, theo báo cáo, hydrogen xanh được coi là nguồn năng lượng mới đang được một số nước phát triển trên thế giới nghiên cứu (chủ yếu ở mức thử nghiệm) nên chưa được sử dụng trên thực tế (phục vụ sản xuất điện, giao thông vận tải, thương mại, dân dụng...) tại Việt Nam.

Hầu hết nhu cầu sử dụng hydrogen (chủ yếu là hydrogen xám) trong nước vẫn từ các nhà máy sản xuất phân đạm (khoảng 316.000 tấn/năm), nhà máy lọc dầu Dung Quất (39.000 tấn/năm) và Liên hợp lọc hoá dầu Nghi Sơn (139.000 tấn/năm) từ nguồn sản xuất hydrogen trực tiếp của các nhà máy. Ngoài ra, có một lượng rất nhỏ hydrogen cũng được sử dụng tại các nhà máy sản xuất thép, kính nổi, điện tử và thực phẩm, chiếm khoảng 0,5% tổng nhu cầu hydrogen trong nước.

Hiện nay, các doanh nghiệp đã cơ bản nhận thức được tầm quan trọng và định hướng phát triển của năng lượng hydrogen trong thời gian tới và đã và đang từng bước điều chỉnh chiến lược phát triển của doanh nghiệp, triển khai nghiên cứu chuyển đổi nhiên liệu của các nhà máy nhiệt điện than, khí; các quá trình luyện thép; sản xuất đạm; giao thông vận tải sang sử dụng hydrogen, amoniac và các dẫn xuất của hydrogen.

Về tình hình thực hiện các nhiệm vụ được giao cho các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp, theo báo cáo, ngay sau khi Chiến lược năng lượng hydrogen được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, các bộ, ngành, địa phương, đơn vị liên quan đã tích cực triển khai các nhiệm vụ được giao và các công việc liên quan.

Theo đó, Bộ Công Thương tổ chức Hội nghị công bố Quyết định của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược năng lượng hydrogen với sự tham dự của đại diện Văn phòng Chính phủ, các bộ, ngành trung ương, địa phương (trực tuyến với 63 tỉnh/thành - thời điểm trước khi sáp nhập), Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp (nay là Bộ Tài chính), các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp lớn trong ngành năng lượng, các hội, hiệp hội nghề nghiệp ngành năng lượng, các tổ chức quốc tế... Triển khai xây dựng tài liệu hướng dẫn và phổ biến về việc sử dụng năng lượng có nguồn gốc hydrogen trong xu hướng chuyển dịch năng lượng toàn cầu.

Nghiên cứu, đưa nội dung về chính sách phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới (bao gồm năng lượng hydrogen) trong Luật Điện lực số 61/2024/QH15 (đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thi hành), nhằm tạo nền tảng pháp lý vững chắc, minh bạch, thuận lợi tạo đà cho phát triển bền vững năng lượng mới và tái tạo (miễn, giảm tiền sử dụng khu vực biển; miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; tín dụng đầu tư...).

Bên cạnh đó, cụ thể hoá các nội dung ưu đãi đối với phát triển năng lượng tái tạo, năng lượng mới tại Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, năng lượng mới (các dự án điện năng lượng mới được sản xuất từ 100% hydrogen xanh hoặc 100% amoniac xanh hoặc 100% hỗn hợp của hydrogen xanh và amoniac xanh được miễn, giảm tiền sử dụng khu vực biển trong thời gian xây dựng cơ bản; miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất trong thời gian xây dựng cơ bản; đảm bảo sản lượng điện hợp đồng tối thiểu dài hạn là 70% trong thời hạn trả nợ gốc vốn vay nhưng không quá 12 năm).

Ngoài ra, báo cáo cũng nêu về đánh giá việc thực hiện Chiến lược năng lượng hydrogen, theo đó, sau gần 2 năm triển khai thực hiện Chiến lược năng lượng hydrogen đã nhận được rất nhiều sự quan tâm của các nhà đầu tư trong và ngoài nước nghiên cứu, đề xuất, triển khai dự án phát triển hydrogen tại Việt Nam. Mặc dù, hầu hết các dự án đang trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư và nghiên cứu, chưa đi vào vận hành thương mại nhưng đã mang lại nhiều dấu hiệu tích cực để thực hiện hoá các mục tiêu đề ra tại chiến lược.

Cụ thể, hiện có một số dự án sản xuất hydrogen xanh đã được chủ đầu tư triển khai (Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Trà Vinh, Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Bến Tre, Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Bạc Liêu, Dự án Nhà máy sản xuất hydrogen xanh Tiền Giang) với tổng công suất khoảng 120.000 tấn hydrogen/năm.

Các tập đoàn, doanh nghiệp đã nhận thức được tầm quan trọng và định hướng phát triển của năng lượng hydrogen trong thời gian tới; đã và đang từng bước điều chỉnh chiến lược phát triển của doanh nghiệp. Đây là yếu tố rất quan trọng góp phần thực hiện thành công Chiến lược năng lượng hydrogen.