Tháo gỡ điểm nghẽn logistics

Nhiều tiềm năng nhưng ngành dịch vụ logistics vẫn có các điểm nghẽn về cơ sở hạ tầng; cơ sở dịch vụ phụ trợ; quy mô phát triển cũng như cơ chế, chính sách cần được tháo gỡ để có thể giúp các doanh nghiệp giải “bài toán” chi phí thông qua hợp tác và nâng cao năng lực nội tại.

Mũi nhọn trong phát triển kinh tế

Theo thống kê của Hiệp hội Logistics Việt Nam, nước ta hiện có hơn 40 ngàn doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực logistics, bao gồm: doanh nghiệp nội địa quy mô vừa và nhỏ; tập đoàn logistics quốc tế đầu tư vào Việt Nam; các công ty dịch vụ vận tải truyền thống chuyển đổi sang cung cấp dịch vụ logistics tích hợp. Việt Nam là quốc gia đứng đầu trong các nước ASEAN về số lượng doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ logistics, được Cơ quan Hàng hải Mỹ cấp phép; xếp thứ 11 trong nhóm 50 thị trường logistics mới nổi toàn cầu, theo bảng xếp hạng Agility 2022.

Logistics ngày càng nổi lên là ngành dịch vụ quan trọng trong cơ cấu tổng thể nền kinh tế quốc dân. Khi quy mô kinh tế của Việt Nam ngày càng lớn, sản xuất hàng hóa, kinh doanh xuất, nhập khẩu với thế giới gia tăng thì dịch vụ logistics cũng phát triển và có đóng góp quan trọng. Hằng năm, ngành logistics của Việt Nam có tốc độ tăng trưởng tương đối cao, đạt 14-16%, đóng góp khoảng 4-5% trong GDP quốc gia.

Theo Cục phó Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) Trần Thanh Hải, dịch vụ logistics chính là “sợi dây” kết nối của kinh tế. Nền kinh tế chỉ có thể phát triển đồng bộ, nhịp nhàng một khi chuỗi logistics hoạt động liên tục. Theo thời gian, logistics càng trở thành một phần quan trọng đối với hoạt động kinh doanh hầu hết các loại hàng hóa, dịch vụ.

Mặc dù tốc độ tăng trưởng cao và có nhiều dư địa phát triển nhưng ngành logistics vẫn còn những điểm nghẽn. Tại các địa phương, cơ sở hạ tầng phục vụ cho các hoạt động logistics cũng như sự kết nối giữa hạ tầng thương mại, hạ tầng giao thông, hạ tầng công nghệ thông tin... còn ở mức độ thấp khiến cho hiệu quả hoạt động trong lĩnh vực ngành chưa cao. Điều đó dẫn tới chi phí dịch vụ còn cao, chất lượng cung cấp một số dịch vụ còn hạn chế, làm giảm đi phần nào sự cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam…

Phó Chủ tịch Hiệp hội Xuất nhập khẩu Đồng Nai Nguyễn Duy Hưng, Giám đốc Công ty TNHH Hưng Thịnh Phát (ở phường Tam Hiệp) nhận định: Hầu hết các doanh nghiệp của Việt Nam trong ngành còn có quy mô nhỏ và vừa. Vốn, kinh nghiệm và trình độ quản lý, khả năng áp dụng công nghệ thông tin cũng như trình độ nguồn nhân lực của đa phần doanh nghiệp chưa đáp ứng yêu cầu hoạt động quốc tế. Những hạn chế về kết cấu hạ tầng logistics và chi phí vận tải cũng như các vấn đề về cơ chế, chính sách đang là những yếu tố cần phải quan tâm, giải quyết để thúc đẩy ngành dịch vụ này phát triển.

Theo Sở Công Thương, Đồng Nai phấn đấu đến năm 2050, ngành logistics sẽ khẳng định vị thế là trung tâm logistics toàn cầu, với các hệ thống và cơ sở hạ tầng logistics gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo ra giá trị cộng hưởng tối đa. Ngành sẽ phát triển hệ thống vận tải đa phương thức cùng các dịch vụ logistics chất lượng cao, lấy nền tảng là các trung tâm logistics hiện đại cấp vùng và cấp tỉnh.

Đồng Nai đẩy mạnh phát triển hạ tầng logistics

Trong tổng thể cả nước, Đồng Nai là địa phương nhóm đầu về dịch vụ logistics khi có số lượng khu công nghiệp lớn; hạ tầng giao thông trọng điểm quốc gia đã và đang phát triển trên địa bàn. Trong đó, Cảng hàng không quốc tế Long Thành được coi là “thỏi nam châm” để thu hút đầu tư từ các doanh nghiệp, tập đoàn trong và ngoài nước đến với Đồng Nai.

Từ lợi thế lớn của mình, các doanh nghiệp trong ngành logistics nhận định Đồng Nai có cơ hội phát triển và cần có chính sách để dịch vụ logistics đóng vai trò cao hơn nữa đối với kinh tế địa phương.

Ông Phan Anh Tuấn, Giám đốc Công ty cổ phần Tân Cảng Long Bình cho rằng: Đồng Nai cần xác định dịch vụ logistics là ngành kinh tế quan trọng, mũi nhọn trong chiến lược phát triển giai đoạn từ nay tới năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Các doanh nghiệp mong muốn Nhà nước đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực quản lý đối với hoạt động logistics theo hướng điện tử hóa, thông minh, phù hợp chuẩn mực quốc tế.

Thực tế, những năm gần đây, Đồng Nai đã và đang định hướng, quy hoạch ngành dịch vụ logistics tiến lên hiện đại với những khu vực quy hoạch tập trung, chuyên môn hóa cao. Dự kiến sẽ có 4 trung tâm logistics được quy hoạch trên địa bàn tỉnh thiết lập hệ thống trung tâm logistics tân tiến, phục vụ cho các nhà sản xuất hàng đầu trong nước và quốc tế, trong đó tập trung khai thác lợi thế từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành và những dự án lớn về hạ tầng giao thông lân cận.

Mới đây, Sở Công Thương và các doanh nghiệp ngành logistics đã họp bàn để chuẩn bị công bố thành lập và tổ chức Đại hội lần thứ I Hiệp hội Logistics Đồng Nai. Dự kiến trong tháng 12-2025, đại hội thành lập hiệp hội sẽ được tổ chức.

Theo ông Trần Dương Hùng, Phó Giám đốc Sở Công Thương, Đề án Phát triển hạ tầng logistics của Đồng Nai đang được điều chỉnh để phù hợp với quy hoạch vùng sau khi sáp nhập địa giới hành chính Đồng Nai - Bình Phước. Để đảm bảo phù hợp với quy hoạch vùng và khẳng định vai trò điều phối của mình, các doanh nghiệp và Hiệp hội Logistics Đồng Nai cần xây dựng đường lối phát triển gắn liền với những thế mạnh của địa phương; tăng cường kết nối doanh nghiệp - Nhà nước; góp ý chính sách với tỉnh trong việc phát triển logistics hiện đại, gắn với chuỗi cung ứng sản xuất của vùng, của đất nước.