Logistic là động lực, dịch vụ thiết yếu thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội

Tham dự Diễn đàn có Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính; Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên; Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang, Chủ tịch UBND thành phố Phạm Đức Ấn, đại diện các Sở, ban, ngành thành phố.

Cùng tham dự có hơn 500 đại biểu đến từ các bộ, ban, ngành Trung ương; lãnh đạo UBND các tỉnh, thành phố; các tổ chức quốc tế; đại diện cơ quan quản lý logistics của Lào và Campuchia; các hiệp hội ngành hàng, hiệp hội logistics; các trường đại học, doanh nghiệp lớn; chuyên gia trong lĩnh vực logistics và các cơ quan báo chí truyền thông.

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, cho biết theo báo cáo của Ngân hàng thế giới năm 2023, Việt Nam xếp thứ 43/139 quốc gia về Chỉ số Năng lực logistics (LPI) và thuộc Top 5 trong ASEAN cùng với 4 quốc gia Singapore, Malaysia, Thái Lan và Indonesia.

Chi phí logistics Việt Nam đã giảm xuống, còn khoảng 16% GDP (từ mức trên 20% GDP vào năm 2014), tiết kiệm hàng tỷ USD mỗi năm cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu; hệ thống kết cấu hạ tầng logistics được đầu tư đồng bộ, đặc biệt là mạng lưới cảng biển, sân bay, đường cao tốc, trung tâm logistics tại các vùng kinh tế trọng điểm như: TP. Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Quảng Ninh, Đà Nẵng, Cần Thơ.

Khu vực doanh nghiệp logistics ngày càng lớn mạnh với hơn 34 nghìn doanh nghiệp, nhiều doanh nghiệp đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu, ứng dụng công nghệ cao trong quản trị vận hành. Các Hiệp định thương mại tự do còn tạo ra môi trường thuận lợi để logistics Việt Nam hội nhập sâu, mở rộng thị trường dịch vụ quốc tế trên các bình diện: thị trường – hạ tầng (theo chuẩn quốc tế) – chuỗi cung ứng – hợp tác, đầu tư – nguồn nhân lực và tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.

Những kết quả này đã góp phần trực tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh hàng hóa, giảm chi phí xuất nhập khẩu, thúc đẩy tăng trưởng thương mại quốc tế và luân chuyển hàng hóa trong nước.

Tuy nhiên, Thủ tướng Chính phủ cũng chỉ ra rằng ngành logistics Việt Nam vẫn còn những tồn tại, hạn chế như: chi phí logistics ở Việt Nam vẫn còn ở mức cao so với các nước trong khu vực (Singapore chỉ 8%, Malaysia 12%); liên kết vùng, kết nối hạ tầng chưa đồng bộ, hạn chế, dễ bị tác động khi xảy ra thiên tai; doanh nghiệp logistics quy mô nhỏ chiếm đa số, năng lực cạnh tranh yếu, thiếu vắng doanh nghiệp lớn, chưa hình thành được trung tâm logistics cấp quốc gia trung chuyển hàng hoá quốc tế; thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, được đào tạo bài bản, chuyên nghiệp, phù hợp với môi trường làm việc quốc tế; thể chế logistics còn chưa quy định cụ thể các loại hình dịch vụ logistics mới cho thương mại điện tử, logistics xanh, logistics hàng đặc biệt; chuyển đổi số và chuyển đổi xanh trong logistics thiếu cơ sở dữ liệu dùng chung và chuẩn đo lường thống nhất.

Những hạn chế đó đòi hỏi chúng ta phải đổi mới tư duy phát triển, chuyển mạnh từ “hỗ trợ logistics” sang “phát triển logistics” thành một ngành kinh tế quan trọng nhằm phát huy tối đa năng lực của các địa phương; thúc đẩy liên kết các vùng kinh tế, khu vực và quốc tế; coi dịch vụ logistics là yếu tố động lực, dịch vụ thiết yếu thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo và phục vụ” theo đúng tinh thần Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam mới được Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Việt Nam có ưu thế về vị trí địa - chính trị, địa - kinh tế, tuy nhiên đầu tư cho logistics còn manh mún, chưa đúng mức nên ngành logistics vẫn còn nhiều dư địa phát triển. Để góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng bình quân trên 10%/năm liên tục trong 5 năm tới, Chính phủ đặt ra những mục tiêu quan trọng cho ngành, trong đó: Tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics trong tổng sản phẩm trong nước đạt 5-7%; tốc độ tăng trưởng trung bình hằng năm đạt 12-15%; chi phí logistics so với tổng sản phẩm trong nước giảm xuống tương đương 12-15%...

Thủ tướng đặt ra cho ngành Logistics một số nhiệm vụ như sau: (1) Hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách logistics đảm bảo tính ổn định, đồng bộ, minh bạch, khả thi, giảm mạnh thủ tục hành chính và các rào cản để giảm chi phí thực thi cho người dân, doanh nghiệp.

(2) Phát triển hạ tầng logistics “xanh”, “số”. Kết nối cơ sở dữ liệu logistics với Một cửa quốc gia. Triển khai lộ trình giảm phát thải, tăng cường chuyển đổi xanh về năng lượng trên cơ sở ứng dụng khoa học công nghệ. Hình thành chuỗi cung ứng xanh, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn, tái chế bao bì, quản lý carbon. Tăng cường hợp tác quốc tế về logistics xanh, logistics carbon thấp và duy trì tỷ trọng giá trị gia tăng ở mức cao khoảng 20-25% vào năm 2030.

(3) Đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển xanh. Nghiên cứu đưa chuẩn kỹ năng nghề logistics vào khung đào tạo nghề quốc gia. Đẩy mạnh hợp tác quốc tế đào tạo nhân lực số về quản lý dữ liệu và phân tích logistics bằng AI.

(4) Xây dựng cơ chế huy động nguồn lực để phát triển logistics.

(5) Quản trị logistics phải thông minh thông qua: kết nối doanh nghiệp, cơ quan quản lý, hải quan, ngân hàng, bảo hiểm, vận tải; khuyến khích đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, nhất là các startup công nghệ số, nền tảng kết nối vận tải, quản lý kho, thương mại điện tử.

Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh: Chính phủ kiên định phương châm hành động: “Thể chế thông thoáng - Hạ tầng thông suốt – Quản trị thông minh – Cách làm thông dụng – Hợp tác thông đồng để đưa logistics trở thành ngành kinh tế quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2035, Việt Nam thuộc nhóm 30 nước đứng đầu thế giới về Chỉ số Năng lực logistics (LPI).

Thủ tướng mong muốn cộng đồng doanh nghiệp logistics tiếp tục đổi mới quản trị, liên kết chuỗi, đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, đồng thời phát huy tinh thần “tự lực, tự cường, đổi mới, sáng tạo, đoàn kết, hợp tác”, vươn ra khu vực và thế giới. Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA), Hiệp hội Phát triển nhân lực Logistics Việt Nam (VALOMA) và các Hiệp hội Logistics địa phương đóng vai trò cầu nối, góp ý chính sách, hỗ trợ đào tạo, xúc tiến thương mại dịch vụ logistics ra thị trường quốc tế.