Hàng Việt chinh phục hệ thống phân phối toàn cầu

“Cánh cửa” cho hàng Việt vào hệ thống phân phối quốc tế

Từ không gian số đến kệ siêu thị nước ngoài, từ xúc tiến thương mại truyền thống đến tái cấu trúc sản xuất - xuất khẩu, Việt Nam đang từng bước mở ra một con đường mới cho hàng hóa trong nước. Bước sang năm 2026, trong bối cảnh thương mại toàn cầu tiếp tục biến động khó lường, việc đưa hàng Việt thâm nhập và đứng vững trong hệ thống phân phối quốc tế không còn là mục tiêu riêng của từng doanh nghiệp, mà đã trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Hàng Việt Nam bày bán tại chuỗi siêu thị AEON Nhật Bản (Ảnh: TTXVN)

Theo Bộ Công Thương, xác định rõ yêu cầu đó, một trong những nhiệm vụ trọng tâm phát triển thị trường nước ngoài năm 2026 là ưu tiên triển khai hiệu quả Đề án “Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp vào hệ thống phân phối nước ngoài đến năm 2030”. Trọng tâm của Đề án là tổ chức chuỗi sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế, các chương trình Tuần hàng Việt Nam tại thị trường trọng điểm và tiềm năng, đồng thời từng bước đàm phán để hàng Việt thâm nhập sâu hơn vào các hệ thống phân phối lớn trên thế giới.

Thay vì dừng lại ở xuất khẩu qua trung gian, mục tiêu đặt ra là giúp doanh nghiệp Việt Nam chủ động tổ chức chuỗi cung ứng, trực tiếp đáp ứng các tiêu chuẩn, cơ chế vận hành của chuỗi bán lẻ hiện đại, qua đó nâng cao giá trị gia tăng và vị thế thương hiệu hàng Việt trên thị trường quốc tế. Định hướng này được đặt trong bối cảnh năm 2025 khép lại với nhiều dấu ấn tích cực của ngoại thương Việt Nam.

Theo số liệu của Cục Hải quan - Bộ Tài chính, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 lập kỷ lục mới, vượt mốc 930 tỷ USD, tăng khoảng 17% so với năm 2024. Việt Nam xuất siêu năm thứ 10 liên tiếp với giá trị khoảng 22 tỷ USD, chính thức ghi danh vào nhóm 15 cường quốc thương mại hàng đầu thế giới. Đáng chú ý, xuất khẩu sang các thị trường đã ký kết hiệp định thương mại tự do tiếp tục phục hồi tích cực, cho thấy hiệu quả rõ nét của mạng lưới FTA mà Việt Nam đã dày công xây dựng.

Cùng với đó, các hiệp định thế hệ mới như CPTPP, EVFTA, UKVFTA không chỉ mở rộng không gian thị trường mà còn tạo động lực để doanh nghiệp và ngành hàng Việt Nam mạnh dạn bước ra thế giới. Tuy nhiên, trong bối cảnh dòng chảy thương mại toàn cầu biến động nhanh, phương thức xuất khẩu truyền thống đang dần bộc lộ nhiều giới hạn.

Một số chuyên gia nhận định, trước đây, nhiều doanh nghiệp chỉ cần xuất khẩu được vào một vài thị trường đã có thể tạm hài lòng về đầu ra. Nhưng khi các thị trường truyền thống dần tiềm ẩn rủi ro, việc đa dạng hóa thị trường và tiếp cận trực tiếp hệ thống phân phối quốc tế đã trở thành yêu cầu sống còn.

Từ nhận thức đó, Bộ Công Thương nhiều năm qua đã kiên trì triển khai Đề án “Thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam tham gia trực tiếp các mạng phân phối nước ngoài”, được ban hành từ năm 2015 và gia hạn vào năm 2022. Mục tiêu xuyên suốt của Đề án là giúp doanh nghiệp chuyển từ vị thế gia công thụ động sang chủ động tổ chức chuỗi cung ứng, từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của hệ thống phân phối toàn cầu.

Song song với đó, Chương trình Thương hiệu Quốc gia (Vietnam Value) được triển khai đồng bộ, góp phần nâng chuẩn nhận diện và tạo dựng niềm tin đối với hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế, tạo nền tảng để hàng Việt không chỉ “đi ra” mà còn “đứng vững”.

Kết nối trực tiếp để tránh “đứt gãy” chuỗi phân phối

Thực tế triển khai cho thấy, kết nối trực tiếp giữa nhà sản xuất trong nước với các tập đoàn phân phối quốc tế đang mang lại hiệu quả ngày càng rõ nét. Viet Nam International Sourcing 2025 - sự kiện kết nối chuỗi cung ứng hàng hóa quốc tế trọng điểm do Bộ Công Thương tổ chức đã ghi nhận mức độ quan tâm lớn với sự tham gia của hơn 450 kênh phân phối, nhà nhập khẩu uy tín đến từ hơn 60 quốc gia, vùng lãnh thổ, cùng khoảng 400 doanh nghiệp Việt Nam.

Tuy nhiên, để hàng Việt hiện diện bền vững trong hệ thống phân phối nước ngoài, doanh nghiệp không thể chỉ trông chờ vào cơ hội kết nối. Việc liên tục cập nhật tiêu chuẩn, thị hiếu mới của người tiêu dùng, đầu tư nâng cao chất lượng, ứng dụng khoa học công nghệ trong truy xuất nguồn gốc, xây dựng chiến lược phát triển xanh và bền vững đã trở thành những yêu cầu bắt buộc.

Ở góc độ triển khai tại thị trường sở tại, trao đổi với phóng viên Báo Công Thương, bà Nguyễn Thị Hoàng Thuý, Vụ trưởng, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Thuỵ Điển, kiêm nhiệm thị trường Bắc Âu cho biết, trước bối cảnh thương mại toàn cầu phân mảnh và rủi ro chính trị gia tăng, Việt Nam không nên chỉ xoay xở chuyển đổi thị trường xuất khẩu, mà cần tái định vị vai trò trong chuỗi giá trị toàn cầu. Theo đó, thay vì tập trung vào thành phẩm tiêu dùng, doanh nghiệp Việt có thể chuyển sang xuất khẩu linh kiện, vải dệt, gỗ tấm, bán thành phẩm cho các trung tâm sản xuất khác như Ba Lan, Romania, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ. 

Đây là cách giúp giữ được dòng đơn hàng, giảm chi phí marketing và vượt qua các rào cản về thói quen tiêu dùng. Việc các tập đoàn như Syre (Thụy Điển) muốn đầu tư dự án lớn để sản xuất vải tái chế tại Việt Nam cần được xem xét và tạo điều kiện thuận lợi.

Ông Vũ Anh Sơn, Tham tán thương mại, Thương vụ Việt Nam tại Pháp cho rằng việc đưa hàng Việt vào hệ thống phân phối nước ngoài hiện nay không còn là hoạt động xúc tiến thương mại đơn thuần mà đã trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược tái cấu trúc sản xuất và xuất khẩu. Theo đó, cần xác định đúng thị trường và kênh phân phối; tiếp đó là chuẩn hóa đầu vào doanh nghiệp và sản phẩm; cuối cùng là tạo thị trường thông qua các Tuần hàng Việt Nam và hoạt động truyền thông nhằm hình thành thói quen tiêu dùng đối với hàng Việt tại thị trường sở tại.

Theo số liệu từ Walmart, giao dịch thương mại điện tử hàng năm giữa tập đoàn và thị trường Việt Nam đạt hơn 2 tỷ USD, cho thấy dư địa rất lớn nếu doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận hiệu quả kênh phân phối hiện đại.

Không chỉ các tập đoàn bán lẻ, nhiều nhà mua hàng quốc tế cũng bày tỏ sự quan tâm ngày càng lớn tới hàng hóa Việt Nam. Đại diện AMH Trading London cho biết, nhu cầu tiêu dùng tại Anh và châu Âu đang phục hồi, các hệ thống phân phối mong muốn tìm kiếm những sản phẩm sáng tạo, thân thiện môi trường - lĩnh vực mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang có lợi thế.

Đáng chú ý, thương mại điện tử xuyên biên giới đang nổi lên như một “lối vào mềm”, giúp hàng Việt tiếp cận trực tiếp người tiêu dùng quốc tế và trở thành kênh thử nghiệm quan trọng trước khi thâm nhập chuỗi bán lẻ truyền thống. Thông qua dữ liệu bán hàng, phản hồi thị trường và khả năng đáp ứng đơn hàng, các nền tảng số đang cung cấp cơ sở thực tiễn để tập đoàn bán lẻ đánh giá năng lực nhà cung ứng Việt Nam, từ đó mở rộng hợp tác.

Cùng với đó, các công cụ hỗ trợ thực thi hội nhập như Cổng thông tin điện tử Hiệp định thương mại tự do Việt Nam (FTAP) ngày càng khẳng định vai trò nền tảng kết nối dữ liệu. FTAP không chỉ giúp doanh nghiệp tra cứu cam kết, thuế quan, quy tắc xuất xứ mà còn hỗ trợ xây dựng chiến lược thị trường và tổ chức chuỗi cung ứng bài bản hơn.

Theo các chuyên gia, khi thông tin được kết nối thông suốt, doanh nghiệp có điều kiện tận dụng tốt hơn ưu đãi từ các FTA, qua đó mở rộng xuất khẩu không chỉ về quy mô mà cả chất lượng. Thực tiễn từ các thị trường khó tính như Pháp, Thụy Điển hay Hoa Kỳ cho thấy, các chuỗi bán lẻ quốc tế không chỉ mua sản phẩm mà còn mua cả quy trình vận hành, khả năng truy xuất và tính ổn định của chuỗi cung ứng.

Chuẩn hóa quy trình sản xuất – xuất khẩu là điều kiện tiên quyết; lựa chọn đúng doanh nghiệp nòng cốt để tạo đột phá, đồng thời nâng cao chất lượng nguồn nhân lực thương mại quốc tế là những yếu tố then chốt để hàng Việt có thể đứng vững lâu dài trong hệ thống phân phối nước ngoài.