Đồng Nai: Công nghiệp xanh: “Chìa khóa” về đích net zero

Thực tế, giảm phát thải trong sản xuất giúp doanh nghiệp đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe về môi trường, nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư có chọn lọc. Đây cũng được xem là “chìa khóa” để tỉnh rút ngắn lộ trình về đích net zero, tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế bền vững trong tương lai.

Chuyển dịch công nghiệp theo hướng xanh

Cuối năm 2021, tại Hội nghị Thượng đỉnh về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc (COP26), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã đưa ra cam kết Việt Nam sẽ đạt mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050. Ngay sau tuyên bố này, hàng loạt chương trình, đề án, kế hoạch hành động đã được Trung ương và các địa phương ban hành, triển khai đồng bộ.

Trong lĩnh vực công nghiệp, Đồng Nai là một trong 4 địa phương có khu công nghiệp (KCN) tham gia thí điểm chuyển đổi từ mô hình truyền thống sang hướng sinh thái theo chương trình do Bộ Tài chính phối hợp với Tổ chức Phát triển công nghiệp Liên hợp quốc (UNIDO) triển khai. Nhờ chương trình này, nhiều doanh nghiệp tại KCN Amata được hỗ trợ giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn thông qua giảm tiêu thụ nguyên liệu, năng lượng và nước; tái chế và tái sử dụng chất thải.

Nhằm nâng cao hiệu quả giảm phát thải trong lĩnh vực kinh tế trọng điểm, đầu năm 2024, UBND tỉnh đã ban hành Đề án Giảm thiểu khí carbon trên địa bàn tỉnh Đồng Nai đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, đặt mục tiêu net zero vào năm 2050, trong đó công nghiệp là một trong 7 ngành, lĩnh vực được ưu tiên. Cùng với đó, tỉnh ban hành nhiều văn bản thực hiện các chính sách của Trung ương; đồng thời tổ chức các hội nghị, hội thảo, chương trình hợp tác nhằm tìm kiếm giải pháp phù hợp với địa phương trong ứng phó với biến đổi khí hậu, thúc đẩy tăng trưởng xanh và kinh tế tuần hoàn.

Đầu năm 2026, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch Chuyển hóa các KCN hiện hữu thành KCN xanh, KCN sinh thái đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050. Kế hoạch đặt ra các mục tiêu cụ thể như: giảm 10-20% chi phí năng lượng; giảm 20-30% lượng nước sử dụng thông qua tái sử dụng; giảm chi phí xử lý môi trường; nâng cao tuổi thọ thiết bị và hiệu suất sản xuất; cắt giảm phát thải CO₂, đồng thời tạo môi trường làm việc an toàn, bền vững...

Tại Diễn đàn Hợp tác tăng trưởng xanh giữa tỉnh Đồng Nai và thành phố Kobe (Nhật Bản) diễn ra cuối năm 2025, ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban phụ trách, Ban Quản lý các KCN, khu kinh tế tỉnh cho rằng: Đồng Nai đang tiếp tục khẳng định vai trò là điểm đến chiến lược, hấp dẫn đối với nhà đầu tư nhờ những lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Đó là quy mô và vị thế địa kinh tế mới của tỉnh; vị trí giao thoa chiến lược giữa các vùng kinh tế trọng điểm; hệ thống hạ tầng giao thông đa phương thức đồng bộ, với hạt nhân là Cảng hàng không quốc tế Long Thành chuẩn bị đưa vào khai thác, Cảng Phước An đã đi vào hoạt động giúp tối ưu chi phí logistics, rút ngắn thời gian đưa hàng hóa từ nhà máy ra thị trường toàn cầu. Cùng với đó là mục tiêu phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn phù hợp với xu thế của thế giới.

Cũng theo ông Phương, thực tế nhiều năm qua, Đồng Nai kiên trì chiến lược thu hút đầu tư FDI có chọn lọc, ưu tiên các dự án công nghệ cao, công nghệ hiện đại, công nghiệp hỗ trợ. Hiện có 3 nhóm sản phẩm mũi nhọn được tỉnh chú trọng phát triển gồm: công nghiệp hàng không - bán dẫn; thiết bị tự động hóa; thiết bị công nghệ thông tin, được hỗ trợ bởi hệ sinh thái công nghiệp hiện đại.

Đồng chí Nguyễn Kim Long, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh cho biết: Để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng xanh, giảm phát thải, tỉnh kiên định thu hút các nhà đầu tư chiến lược, nhà đầu tư thế hệ mới; tập trung lấp đầy các khu công nghiệp hiện hữu và tiếp tục thu hút đầu tư vào các khu công nghiệp tiềm năng, ưu tiên các ngành công nghệ cao, công nghiệp xanh, công nghiệp hỗ trợ. Cùng với đó là việc thúc đẩy phát triển công nghiệp theo hướng công nghệ cao, thân thiện với môi trường. Các KCN cũ dần được nâng cấp, chuyển đổi mô hình theo định hướng phát triển bền vững của tỉnh.

Cần thêm công cụ pháp lý

Định hướng phát triển công nghiệp xanh gắn với mục tiêu net zero vào năm 2050 của Đồng Nai đã được xác lập rõ ràng, nhất quán và có trọng tâm.

Theo đó, tỉnh kiên định mục tiêu net zero, xác định chuyển đổi xanh là trụ cột trong thu hút đầu tư và tái cấu trúc ngành công nghiệp; ưu tiên các dự án có hàm lượng công nghệ cao, phát thải thấp, đáp ứng tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị; khuyến khích doanh nghiệp áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số và sản xuất sạch hơn.

Bên cạnh đó, tỉnh xác định đầu tư cho con người là yếu tố then chốt của công nghiệp xanh. Chiến lược đào tạo 50 ngàn kỹ sư, chuyên gia công nghệ đến năm 2030, đặc biệt trong các lĩnh vực chíp bán dẫn và kinh tế số, đang được triển khai nhằm hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của các dự án FDI thế hệ mới.

Với quan điểm “đồng hành trọn đời dự án”, Đồng Nai tiếp tục khẳng định hình ảnh điểm đến đầu tư an toàn, minh bạch và ổn định. Lãnh đạo tỉnh nhiều lần nhấn mạnh cam kết lắng nghe, kịp thời tháo gỡ khó khăn, sát cánh cùng doanh nghiệp trước những biến động của thị trường toàn cầu.

Nhất quán quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, lấy hiệu quả đầu tư làm thước đo điều hành, tỉnh đang triển khai đồng bộ 3 nhóm giải pháp trọng tâm: cải cách thủ tục hành chính, đẩy mạnh chính quyền số, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ; chủ động kiến tạo không gian phát triển với các cơ chế ưu đãi đặc thù như thành lập Khu thương mại tự do; bảo đảm các điều kiện sản xuất thiết yếu và an sinh cho người lao động.

Ông Kume Kunihide, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Định hướng thu hút đầu tư và phát triển công nghiệp của tỉnh Đồng Nai phù hợp với thế mạnh của nhiều doanh nghiệp Nhật Bản, nhất là các dự án có hàm lượng công nghệ cao, phát thải thấp, đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường và kinh tế tuần hoàn. Vì vậy, thời gian tới, Hiệp hội sẽ quan tâm tổ chức các hoạt động kết nối giao thương, xúc tiến thương mại, tạo điều kiện để doanh nghiệp Nhật Bản tìm kiếm cơ hội hợp tác, mở rộng quy mô sản xuất, kinh doanh tại tỉnh Đồng Nai.

Theo quy hoạch đã được duyệt, đến năm 2030 Đồng Nai có 81 KCN, 1 khu công nghệ cao và 1 khu kinh tế cửa khẩu. Đến thời điểm hiện nay, có 58 khu đã được thành lập, trong đó 42 khu đang hoạt động, tỷ lệ lấp đầy bình quân 76%; tỉnh đã thu hút hơn 2,7 ngàn dự án đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Mặc dù đã có chủ trương, định hướng rõ ràng và đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên, quá trình giảm phát thải trong lĩnh vực công nghiệp vẫn còn không ít vướng mắc. Theo đó, việc tái sử dụng chất thải trong các KCN dù được Luật Bảo vệ môi trường khuyến khích nhưng khi triển khai thực tế lại gặp nhiều rào cản về cơ chế, chính sách, tiêu chuẩn đầu vào, đầu ra; mô hình cộng sinh chất thải giữa các KCN chưa dễ thực hiện. Tương tự, tái sử dụng nước thải sau xử lý cũng gặp khó do thiếu quy chuẩn kỹ thuật, hướng dẫn cụ thể cho các mục đích như tưới cây. Các tiêu chí KCN sinh thái hiện còn cao, chưa phù hợp với thực tế các KCN hình thành trước năm 2000 vốn hạn chế quỹ đất cho cây xanh, hạ tầng xã hội và nhà ở công nhân.

Việc tháo gỡ các vướng mắc trên là giải pháp tạo hành lang pháp lý thông thoáng để thúc đẩy hình thành các KCN sinh thái, phát triển công nghiệp xanh một cách thực chất và bền vững. Đây cũng là mấu chốt để Đồng Nai hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số và tiến gần hơn tới đích net zero.