Đào tạo năng suất, chất lượng: Bệ đỡ cho doanh nghiệp và nền kinh tế

Đưa quản lý năng suất chất lượng vào chương trình giảng dạy
Trong bối cảnh nâng cao năng suất chất lượng (NSCL) ngày càng trở thành yêu cầu cốt lõi đối với phát triển kinh tế bền vững và năng lực cạnh tranh quốc gia, việc đào tạo nguồn nhân lực có kiến thức, kỹ năng về quản lý NSCL ngay từ bậc đại học có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Theo Báo cáo sơ kết Chương trình 1322 giai đoạn 2021 - 2025, gần 6.500 doanh nghiệp trên cả nước được tiếp cận các hoạt động hỗ trợ nâng cao năng suất chất lượng. Chương trình đã đào tạo hơn 170 chuyên gia năng suất, trong đó, nhiều người đến từ chính doanh nghiệp; gần 90 chuyên gia được cấp chứng chỉ chuyên gia năng suất, tạo lực lượng nòng cốt để triển khai cải tiến trong tổ chức sản xuất và quản lý.

Nhận thức được tầm quan trọng của đào tạo nhân lực chất lượng cao, nhiều cơ sở giáo dục đại học hiện nay đang dần đưa quản lý năng suất chất lượng vào chương trình giảng dạy. Đặc biệt, việc đưa quản lý năng suất chất lượng vào đào tạo đại học được xem là hướng đi trọng tâm nhằm chuẩn bị sẵn nguồn nhân lực trẻ có tư duy và kỹ năng phù hợp với đòi hỏi của doanh nghiệp hiện đại. Điều này giúp sinh viên không chỉ nắm vững kiến thức chuyên môn, mà còn hiểu được cách ứng dụng các công cụ như Lean, Six Sigma, ISO trong thực tiễn sản xuất kinh doanh ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Nhiều trường đại học và các cơ sở đào tạo nghề đã và đang áp dụng các chương trình về nâng cao năng suất trong công tác giảng dạy.

Không chỉ trong các chương trình đào tạo truyền thống, nhiều trường đại học đã chủ động phối hợp với doanh nghiệp thực hiện các giải pháp đào tạo linh hoạt, sát thực tế. Điển hình, mỗi năm, Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội tổ chức từ 30 đến 40 khóa đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, dành cho kỹ sư, cán bộ kỹ thuật và quản lý để đáp ứng nhu cầu nhân lực làm chủ công nghệ mới và các công cụ cải tiến chất lượng. Điều này giúp rút ngắn khoảng cách giữa kiến thức học thuật, lý thuyết và yêu cầu thực tiễn trong sản xuất kinh doanh.

Đào tạo năng suất chất lượng cần được triển khai bài bản

Ở cấp địa phương, tỉnh Bắc Ninh được xem là một trong những địa phương tiên phong trong việc đưa các công cụ năng suất, đặc biệt là mô hình 5S, vào giảng dạy từ bậc tiểu học đến trung học phổ thông. Sáng kiến này góp phần hình thành sớm tư duy tổ chức, kỷ luật và cải tiến cho học sinh. Song song với đó, tỉnh cũng thí điểm đưa nội dung năng suất chất lượng vào chương trình đào tạo nghề tại một số trường trung cấp, cao đẳng, giúp học viên có kiến thức nền tảng về NSCL trước khi gia nhập thị trường lao động.

Theo ông Triệu Ngọc Trung - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Bắc Ninh, nhằm chuẩn bị nguồn nhân lực sẵn sàng cho thị trường lao động toàn cầu, tỉnh Bắc Ninh đã phối hợp với các trường cao đẳng nghề trên địa bàn để thử nghiệm đưa chương trình "Năng suất chất lượng" vào giảng dạy như một học phần bắt buộc từ năm 2026. Giải pháp này giúp sinh viên sau khi tốt nghiệp trang bị được những kiến thức cơ bản về năng suất, hình thành tư duy và tác phong công nghiệp chuyên nghiệp.

Từ góc độ giáo dục, TS. Hoàng Xuân Hiệp - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp và Thương mại Hà Nội cho rằng, việc hình thành năng lực quản lý năng suất chất lượng cho nhân lực trẻ cần được triển khai một cách toàn diện, liên thông từ giáo dục phổ thông đến đại học, đồng thời gắn với trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp. Khi tư duy năng suất chất lượng được hình thành sớm, người lao động trẻ sẽ chủ động hơn trong việc thích ứng với môi trường sản xuất hiện đại, sử dụng hiệu quả các công cụ cải tiến và đóng góp thiết thực vào việc nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Chia sẻ thêm về vấn đề này, PGS. TS. Bùi Anh Tuấn - nguyên Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương nhận định, thời gian qua, hoạt động đào tạo và tư vấn về năng suất chất lượng chủ yếu mới tập trung vào doanh nghiệp và một bộ phận người lao động, nên NSCL chưa trở thành văn hóa phổ biến. Để khắc phục, cần xây dựng văn hóa năng suất chất lượng từ gốc, coi đây là trách nhiệm của mọi người lao động, không chỉ của lãnh đạo hay quản lý. Theo đó, việc đào tạo nhận thức, kiến thức và kỹ năng về năng suất chất lượng cần được triển khai bài bản ngay từ các cơ sở giáo dục, từ đại học, cao đẳng nghề đến bậc phổ thông.

Thực tiễn cho thấy, việc hình thành và phát triển nội dung đào tạo về năng suất chất lượng trong nhà trường, kết hợp với sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ sở đào tạo và doanh nghiệp, không chỉ đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao trước mắt, mà còn tạo nền tảng bền vững cho sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp và nền kinh tế. Đầu tư cho nguồn nhân lực năng suất chất lượng vì thế không chỉ là giải pháp cho hiện tại, mà là chiến lược dài hạn để Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.