ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG NGUỒN NHÂN LỰC KHU VỰC CÔNG TRONG BỐI CẢNH CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH

Nguồn nhân lực luôn được xác định là yếu tố quyết định sự thành công của các chủ trương, chính sách. Đối với khu vực công, chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức (CBCCVC) càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Một nền hành chính hiện đại không chỉ được đo bằng hệ thống thể chế đồng bộ hay hạ tầng công nghệ tiên tiến, mà còn được quyết định bởi đội ngũ CBCCVC đủ năng lực, bản lĩnh, trách nhiệm và tinh thần phục vụ.

Bối cảnh cải cách hành chính với yêu cầu tinh gọn tổ chức bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền, chuyển đổi số và xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại đặt ra yêu cầu cấp thiết phải nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực công. Đây không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài để xây dựng một nền hành chính kiến tạo, liêm chính, phục vụ.

Đào tạo, bồi dưỡng phải chuyển từ "đủ tiêu chuẩn" sang "đủ năng lực"

Nhìn lại quá trình cải cách hành chính ở nước ta có thể thấy, nhiều kết quả tích cực đã đạt được, như đơn giản hóa thủ tục hành chính, phát triển dịch vụ công trực tuyến, xây dựng chính quyền điện tử và từng bước hình thành Chính phủ số. Tuy nhiên, hiệu quả của cải cách ở nhiều nơi vẫn chưa đồng đều.

Các nghiên cứu về quản trị công đều khẳng định rằng con người là nhân tố quyết định chất lượng hoạt động của bộ máy nhà nước. Nguồn nhân lực khu vực công không chỉ cần trình độ chuyên môn mà còn phải có năng lực quản trị, tầm nhìn, kỹ năng số, khả năng thích ứng với thay đổi và tư duy phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Một trong những chuyển biến đáng chú ý của công tác đào tạo, bồi dưỡng thời gian gần đây là tư duy phát triển năng lực thay cho cách tiếp cận chuyên về trang bị kiến thức. Nếu trước đây nhiều chương trình chủ yếu hướng đến việc đáp ứng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp, ngạch công chức hoặc điều kiện quy hoạch, bổ nhiệm thì nay trọng tâm đã chuyển sang phát triển năng lực thực thi nhiệm vụ, công vụ. Sau khóa học, người học sẽ làm tốt hơn, làm nhanh hơn, chất lượng hơn nhiệm vụ, công việc được giao. Đó mới là mục tiêu cuối cùng của đào tạo, bồi dưỡng.

Một trong những rào cản lớn nhất của cải cách hành chính không phải là thiếu công nghệ mà là tâm lý ngại thay đổi. Không ít công chức vẫn quen xử lý công việc theo truyền thống, e ngại ứng dụng công nghệ hoặc chưa sẵn sàng tiếp cận những phương pháp quản trị mới. Báo cáo sơ kết 01 năm vận hành chính quyền 3 cấp của Đảng ủy Chính phủ đánh giá, “Hiện có khoảng 54% máy tính chưa cài đặt chữ ký số, điều này cho thấy vẫn còn một số lượng lớn cán bộ chưa sử dụng chữ ký số, từ đó hoạt động chuyển đổi số nội bộ chưa thực hiện trực tuyến toàn trình. Dữ liệu nền tảng và dữ liệu chuyên ngành chưa thực sự liên thông "đúng, đủ, sạch, sống"; việc điều động cán bộ thời gian đầu sau sáp nhập còn mang tính chất cơ học, xếp chỗ ổn định tổ chức tạm thời. Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng ngắn hạn tuy được triển khai với quy mô lớn nhưng chưa thể bù đắp ngay được khoảng trống về kỹ năng xử lý hồ sơ chuyên sâu trên môi trường điện tử cho cán bộ cơ sở...”. Chính vì vậy, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực công trước hết là thay đổi tư duy - Tư duy đổi mới cần thay thế tâm lý an toàn, tư duy số cần thay thế thói quen làm việc thủ công, truyền thống.

Đầu tư cho đào tạo là đầu tư cho chất lượng phục vụ

Nhiều quốc gia có nền hành chính phát triển coi đào tạo công chức là hoạt động diễn ra liên tục trong suốt quá trình công tác. Thay vì chỉ tổ chức các khóa học định kỳ, xây dựng hệ sinh thái học tập suốt đời với các chương trình đào tạo theo vị trí việc làm và lộ trình phát triển nghề nghiệp - Đây cũng là xu hướng mà nước ta đang từng bước triển khai. Các nghiên cứu về đào tạo nhân lực cho nền công vụ đều cho rằng chương trình bồi dưỡng cần được thiết kế theo khung năng lực, gắn với vị trí việc làm, tăng cường kỹ năng thực hành, đổi mới sáng tạo, tư duy hệ thống và quản trị theo kết quả.

Sự phát triển của AI, dữ liệu lớn và các nền tảng học tập số đang làm thay đổi căn bản phương thức đào tạo CBCCVC. Đối với cơ quan quản lý, dữ liệu học tập còn giúp phân tích nhu cầu đào tạo, xác định khoảng trống năng lực và xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng phù hợp từng nhóm đối tượng. Đối với người học vẫn coi đào tạo, bồi dưỡng là điều kiện để hoàn thành hồ sơ, đủ tiêu chuẩn thì dù ứng dụng công nghệ hiện đại đến đâu cũng khó đạt mục tiêu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Trong quá trình triển khai hệ thống quản lý văn bản điện tử và chữ ký số, giai đoạn đầu, nhiều công chức còn lúng túng, tỷ lệ xử lý hồ sơ điện tử thấp, thời gian giải quyết công việc chưa được cải thiện. Thông qua các lớp bồi dưỡng, hướng dẫn được triển khai, phần lớn cán bộ đã sử dụng thành thạo hệ thống, thời gian xử lý văn bản được rút ngắn, việc luân chuyển hồ sơ diễn ra nhanh hơn và giảm đáng kể lượng văn bản giấy. Điều đó cho thấy, đầu tư đúng vào đào tạo, bồi dưỡng có thể tạo ra những thay đổi rõ rệt trong hiệu quả hoạt động của mỗi cơ quan, đơn vị và cả hệ thống chính trị.

Một trong những yêu cầu của nền công vụ hiện đại là xây dựng tổ chức học tập. Điều đó có nghĩa mỗi cơ quan không chỉ tổ chức các lớp bồi dưỡng theo kế hoạch mà còn tạo môi trường để mỗi CBCCVC chủ động học hỏi, chia sẻ kinh nghiệm, cập nhật tri thức mới và không ngừng đổi mới phương pháp làm việc.

Người đứng đầu có vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình này. Nếu lãnh đạo coi trọng học tập, khuyến khích sáng tạo, đánh giá kết quả theo hiệu quả công việc thay vì chỉ dựa vào bằng cấp, chứng chỉ thì động lực học tập của đội ngũ sẽ được khơi dậy mạnh mẽ. Đào tạo, bồi dưỡng vì thế cần được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho tương lai.

Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, Chính phủ xác định một số nhiệm vụ giải pháp trọng tâm sau 01 năm sơ kết mô hình chính quyền 03 cấp, trong đó, tập trung nâng cao năng lực số cho đội ngũ CBCCVC, nhất là cấp cơ sở; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ số trong hoạt động công vụ. Đồng thời, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong triển khai chuyển đổi số, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện nhiệm vụ tại từng cơ quan, đơn vị, địa phương.

Một nền hành chính hiện đại cần công nghệ, cần thể chế, nhưng trước hết cần những nhân lực có năng lực, có khát vọng cống hiến và đổi mới. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực khu vực công vì thế không chỉ là nhiệm vụ của các cơ sở đào tạo hay cơ quan quản lý cán bộ, mà là trách nhiệm của mỗi cơ quan, đơn vị, của mỗi người đứng đầu và của từng CBCCVC.

Khi mỗi công chức, viên chức coi việc học tập là một phần không thể thiếu của công việc hằng ngày, khi mỗi cơ quan trở thành một tổ chức học tập, khi việc đào tạo, bồi dưỡng gắn chặt với hiệu quả thực thi công vụ và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp thì cải cách hành chính sẽ không chỉ dừng ở việc đơn giản hóa thủ tục, mà sẽ tạo nên một nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại, minh bạch và phục vụ - Nền tảng quan trọng để xây dựng bộ máy hành chính thích ứng với yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới./.